ŞAHSİYET DOSYASI

İmamzâde Mehmed Efendi

İmamzâde Mehmed Efendi (ö. Rebîülevvel 973/Eylül-Ekim 1565), Kemalpaşazâde ve Kadrî Efendi çevresinde yetişmiş; büyük medreselerde görev yaptıktan sonra Halep kadılığına yükselmiştir.

Vefat: 1565
Unvan: Halep kadısı, müderris ve mütercim

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Aile ve tahsil

Babası Mahmud Paşa Camii'nin imamıydı. Kemalpaşazâde'nin yanında okudu; bir ilmî tartışma sebebiyle hocasıyla yolları ayrıldı. Kadrî Efendi'nin aracılığıyla mülâzemet aldı.

Medrese basamakları

Kütahya Vâhid Paşa, İnegöl, Bursa Yıldırım, Gebze Mustafa Paşa, Edirne Üç Şerefeli, Üsküdar Mihrimah Sultan, Sahn-ı Semân ve İstanbul Sultan Selim medreselerinde görev yaptı.

Halep ve Amasya

959/1552'de Halep kadılığına tayin edildi, 961/1554'te ayrıldı. 972/1564-65'te Amasya Sultan Bayezid Medresesi ve fetva görevi kendisine teklif edildi; kronik hastalığı yolculuğa engel olunca görev Bağdâdîzâde Ahmed'e verildi.

Eserleri

Beyzâvî tefsiri üzerine hâşiye yazdı. Başlangıç seviyesindeki öğrenciler için Kâfiye, Misbâh ve Avâmil'i Türkçeye çevirdi; Arapça ve Farsça şiirler söyledi.

Vefatı ve defin yeri

Rebîülevvel 973/Eylül-Ekim 1565'te, selefi Küçük Tâceddin ile aynı günlerde vefat etti. Okmeydanı'ndaki zâviye sahasında Vâiz Sinan Çelebi yakınında defnedildi. Defin yeri tarikat mensubiyetine dönüştürülmemiştir.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

GELENEK İÇİ ANLATI

Menkıbeler

Gelenek içinde aktarılan hatıra ve anlatılar

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

MENKIBE · GELENEK İÇİ

Perde arkasından hüküm anlatısı

Halep mahkemesinde hükmü perde arkasından bildirdiğine dair kaynak anlatısı.

Tam anlatıyı okuAnlatıyı daralt

Menâkıbnâme’de tam metni aç →

Konuşmamaya dair yemin

İmamzâde Mehmed Efendi'nin bir sebeple doğrudan hüküm bildirmemeye veya kimseyle yüz yüze konuşmamaya yemin ettiği aktarılır. Halep'te görev yaparken mahkemenin işlerinin bu yemin yüzünden durmaması için farklı bir usul geliştirdi.

Perde ve nâib

Rivayete göre perde arkasında oturur, önüne getirilen meseleleri dinler ve kararını nâibine bildirirdi; nâib de hükmü taraflara açıklardı. Atâyî'nin hikâyesi onun yemine bağlılığıyla kadılık sorumluluğunu bağdaştırmasını anlatır; doğrulanmış mahkeme prosedürü olarak sunulmaz.

Bu anlatı gelenek hafızasına aittir; doğrulanabilir tarihî olayla aynı kesinlikte sunulmaz. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 343-357.

ESER / METİN

Eserleri ve metinleri

Yazılı miras, şiirler ve bağlı metinler

1 kayıt

İlk 1 kayıt gösteriliyor

TARİHÎ KAYIT

Öğrenciler için Türkçe tercümeler

Kâfiye, Misbâh ve Avâmil'in başlangıç seviyesine yönelik Türkçe tercümeleri.

Metni gösterMetni daralt

Bu çalışmalar Arapça gramer öğretimini Türkçe üzerinden erişilebilir kılmayı amaçlayan ders metinleridir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Nev‘îzâde Atâyî, Hadâ’iku’l-Hakâ’ik fî Tekmileti’ş-Şakā’ik, s. 343-357.