tarikat.org
Ara ⌕TR
Ara
Menü

ŞAHSİYET DOSYASI

Şeyh Hüseyin Dede Efendi

Hüseyin Dede (ö. 1782), Konya Mevlânâ Âsitânesi’nde âşçıbaşılık yaptıktan sonra Galata Mevlevîhânesi’nde dört yıl postnişinlik yapan Mevlevî şeyhidir.

Vefat
1782
Unvan
Galata Mevlevîhânesi postnişini ve Konya âşçıbaşısı

HAYATI VE TARİHTEKİ YERİ

Konya Âsitânesi’ndeki hizmeti

Hüseyin Dede, Konya Mevlânâ Âsitânesi’nde âşçıbaşı olarak hizmet etti. Mevlevîlikte matbah görevi yalnız yemek işlerini değil, nevniyazların hizmet ve edep terbiyesini de içine alan önemli bir makamdır. Kaynak, onun bu görevdeki yıllarına dair ayrıca ayrıntı vermez.

Galata Mevlevîhânesi postu

1192/1778’de vefat eden Abdülkādir Dede’nin ardından Galata Mevlevîhânesi postuna geçti. Dört yıl meşihat hizmetinde bulundu. Galata’daki bu görev, Beşiktaş Mevlevîhânesi’nin ayrı postnişin listesiyle karıştırılmamalıdır.

Vefatı ve kabri

1196/1782 yılında vefat etti ve Galata Mevlevîhânesi türbesine defnedildi. Doğum tarihi, ailesi, eserleri veya halifeleri hakkında Sefîne’nin bu kısa çizelge kaydında ek bilgi bulunmaz.

Kayıtların ayrılması

Önceki aktarımda Hüseyin Dede’nin ardından gelen Ali Dede, Nu‘mân Bey, Abdullah Dede, Şeyh Gâlib, Rûhî Dede, Muhammed Dede ve Kudretullah Dede ile Beşiktaş Mevlevîhânesi’nin kurucu ve postnişinleri de aynı biyografiye eklenmişti. Bunlar Hüseyin Dede’nin hayatı değildir ve kişi dosyasından ayrılmıştır.

Postta geçen dört yıl

Sefîne-i Evliyâ'nın Hüseyin Dede hakkında verdiği bilgi birkaç satırdır. Konya'da aşçıbaşı iken, 1192/1778'de vefat eden Şeyh Abdülkâdir Dede'nin yerine postnişin olmuş, 1196/1782'de vefat etmiş ve türbeye defnedilmiştir. Yerine 1197/1783'te Bakkâl-zâde Şeyh Ali Dede Efendi geçmiş, onun meşîhati de 11 Safer 1201 / 2 Aralık 1786'da kaldırılmıştır.

Mevlevî terbiyesinde matbah hizmeti, sülûkun en zorlu ve en itibarlı basamağı sayılırdı; Konya âsitânesinde aşçıbaşılık yapmış bir dedenin İstanbul'da posta oturması, bu terbiye zincirinin tabii bir sonucudur.

COĞRAFÎ HAFIZAGalata MevlevîhânesiMekân kayıtlarına git →
Koordinatlı mekânŞehir düzeyi1 nokta · 0 kesin koordinat. Kümeye tıklayarak yaklaşın; tek noktadan mekân dosyasını açın.

İLİŞKİLİ GÖRÜNÜMLER

Ağ ve yol

KİŞİLER AĞIBağlantılarını açHoca, talebe ve tarihî etki ağıAğda gör →

KAVRAM

Kavram dünyası

Bu şahsiyetle birlikte öne çıkan düşünceler

2 kayıt

İlk 2 kayıt gösteriliyor

KAVRAM

Abdülkâdir Dede'den sonra dört yıllık meşîhat

1192/1778'de vefat eden Şeyh Abdülkâdir Dede'nin yerine postnişin olmuş, 1196/1782'de vefat etmiş ve dergâhın türbesine defnedilmiştir.

Metni gösterMetni daralt

Sefîne, Hüseyin Dede'nin meşîhatini iki tarih arasına yerleştirir: 1192/1778'de vefat eden Şeyh Abdülkâdir Dede'nin yerine posta oturmuş, 1196/1782'de irtihal etmiştir. Buna göre meşîhati dört yıl kadar sürmüştür. Öncesinde Konya'da aşçıbaşılık yaptığı da aynı kayıtta belirtilir.

Vefatından sonra türbede medfun olduğu yazılır. Kaynak, ardından Bakkâl-zâde Şeyh Ali Dede Efendi'nin 1197/1783'te şeyh olduğunu, onun da meşîhatinin 11 Safer 1201 / 2 Aralık 1786'da kaldırıldığını kaydederek postun sırasını sürdürür.

Çerçeve. Mevlevîhâne kayıtlarında meşîhat, kişilerin menkıbeleriyle değil bu tür tarih zincirleriyle tutulur; her şeyhin girişi bir öncekinin vefatına, çıkışı ya vefata ya da “ref'” kararına bağlanır. Hüseyin Dede'nin kaydı da tam olarak bu türden bir defter bilgisidir: kısa, tarihli ve doğrulanabilir. Matbahtan posta uzanan yolu ise Mevlevî terbiyesinin kendi iç mantığını yansıtır.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ.
TARİHÎ KAYIT

Konya matbahından Galata postuna

Hüseyin Dede’nin Konya Âsitânesi’ndeki âşçıbaşılık hizmetinden Galata Mevlevîhânesi postnişinliğine uzanan görev çizgisi.

Metni gösterMetni daralt

Kaynak Hüseyin Dede’yi “Konya aşçıbaşısı” diye tanıtır ve 1778’de Abdülkādir Dede’nin yerine Galata postuna geçtiğini kaydeder. Dört yıllık meşihatı 1782’deki vefatıyla sona ermiştir.

Biyografik veya metinsel kaynak kaydı. Kaynak: Sefîne-i Evliyâ - Cilt 5.

MEKÂN BAĞLANTILARI · VERİTABANI

Tekke, türbe ve irşad coğrafyası

SAYFA KAYNAKÇASI

Bu dosyada izlenebilen kaynaklar

Bu liste biyografi, ilişki, anlatı ve mekân kayıtlarında açıkça taşınan kaynak künyelerini bir araya getirir. Paragraf düzeyinde kaynağı belirlenmemiş iddialara sonradan dipnot uydurulmaz.

  1. [1]Hüseyin Vassâf, Sefîne-i Evliyâ
  2. [2]Sefîne-i Evliyâ - Cilt 5
  3. [3]Kişi dosyasının kaynakları — Şeyh Hüseyin Dede Efendi
Ortak kaynak kataloğunu aç →