Bıçakcılar İmamı Abdullah Efendi

Ailesi ve tahsili

Abdullah Efendi İstanbul'da ilim ve irşad çevresine mensup bir ailede yetişti. Babası Şeyh Hacı Mehmed Efendi, kaynakta ders veren ve dönemin âlimlerince takdir edilen bir müderris olarak tanıtılır. Abdullah Efendi aklî ve naklî ilimleri önce babasından, ardından devrinin diğer hocalarından tahsil etti.

Altmış yılı aşan tedris hayatı

İzzî, onun altmış yılı aşkın süre faydalı ilimleri okuttuğunu ve talebeler yetiştirdiğini kaydeder. Bu uzun öğretim faaliyeti sebebiyle yalnız “Bıçakcılar İmamı” lakabıyla değil, müderris ve vaiz kimliğiyle de değerlendirilmelidir.

Vaaz ve irşad

Bir tarikat çevresine giriş yaptığı belirtilmekle birlikte kaynak yolun ve mürşidin adını vermez. Bu sebeple dosyaya tahminî tarikat aidiyeti veya silsile halkası eklenmemiştir. Fâtih Sultan Mehmed Camii'nde vaizlik yaptı; ders ve nasihat meclisleri geniş bir dinleyici topluluğunu bir araya getirdi.

Son yılları

İleri yaşlarında evinden çıkamayacak kadar güçten düşmesine rağmen evindeki hadis ve ders halkalarını sürdürdü. Kaynak vefatında seksen altı yaşında olduğunu bildirir; buna göre doğumu yaklaşık 1661-1662 yıllarına yerleştirilebilir, ancak kesin doğum yılı verilmez.

Vefatı ve defin yeri

23 Muharrem 1161'de, 24 Ocak 1748'de İstanbul'da vefat etti. Cenaze namazı Fâtih Camii'nde kılındı. Naaşı Okmeydanı tarafında, Aynalıkavak İskelesi'nin gerisindeki mezarlığa defnedildi. Tarihî tarif bugünkü kesin mezar noktasını belirlemeye yetmediği için koordinat üretilmemiştir.

Cenaze yolundaki garip

İzzî'nin aktardığına göre ağır kış şartlarında Yârhisar Camii musallâsında sahipsiz kalan bir garibin cenazesi, Abdullah Efendi'nin cenaze alayına katılanlar tarafından kaldırıldı; namazı kılınıp onun mezarının yanına defnedildi. Kayıt kroniğin ibret anlatısı olarak korunur; metindeki dinî söz hadis diye kesin biçimde nispet edilmez.

Yûsufefendizâde ile karıştırılmaması

Bazı kataloglar “Bıçakçılar imamı” lakabını Yûsufefendizâde Abdullah Hilmi için de kullanır. Ancak Yûsufefendizâde'nin babası Şeyhülkurrâ Mehmed Efendi, vefatı 1167/1754'tür. İzzî'nin kaydındaki kişinin babası Şeyh Hacı Mehmed, vefatı 1161/1748 ve yaşı seksen altıdır. Ayrıca sonraki kaynaklarda “Bıçakçılar İmamı hafîdi” diye anılan Seyyid Mehmed Fâiz'in dedesi de 1748'de ölen Abdullah Efendi'dir. Bu deliller iki şahsın ayrı tutulmasını gerektirir.