ölelik

Tarihî süreç içinde sosyal, hukukî ve ekonomik açılardan özgür insana göre daha aşağı tabakadan ve sınıftan bir insan muamelesi gören kimselerin statüsünü ve konumunu ifade eden bir terim. Tarihin en eski çağlarmdan başlayarak her dönemde varlığını sürdürmüş olan bu kurum, İslâm’ın doğuşu sırasında da sosyal hayatta yer etmiş; başta savaş esirleri olmak üzere, zorla kaçırmalar, alım astım veya hediye etme yoluyla ya da yöntemiyle el değiştirmeler ile borçları yüzünden alacaklınm kulluğuna girenler köleliğin esas kaynağmı oluşturmuştur. İslâm dini kölelere iyi davranılması, kölelerin eğitilmesi, hürriku yetlerine kavuşturulması ve özgür insan olarak topluma kazandırılması konularını teşvik etmiş ve bu yolda çeşitli tedbirler öngörmüştür. Ayrıca köle azat edilmesi Kur’ân ve hadislerde sık sık gündeme getirilmiş, bu konu İslâm fıkhmın önemli konu başlıkları arasında yerini almıştır.