müctehid

Kur’ân-ı Kerîm ayetlerinden ve hadislerden hükümler çıkarma ve onları yorumlama bilgisine sahip kimseler için kullanılan terim, fıkıh bilgini. Bu ehliyete sahip olabilmek için Kur’ân-ı Kerîm’i, sünneti, İslâm hukukunun temel ilkelerini ve fıkıh usulünü, ayrıca Arapçayı da iyi bilmü mesi gerekmektedir. Bu vasfı taşıyan kimselere “fakîh” (bk. bu madde) veya “müftî” (bk. bu madde) de denilmiştir.

İctihâd makâmına yâni Kur'ân-ı kerîmden, hadîs-i şerîf ve diğer dînî delillerden hüküm çıkarma derecesine yükselmiş büyük din âlimi. Bütün İslâm ilimleri ve zamânın fen bilgilerinde söz sâhibi âlim. (Bkz. İctihâd)

Yanılan müctehide bir sevâb, doğruyu bulana iki veya on sevâb vardır. İki sevâbdan birincisi, ictihâd etmek (Kur'ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerden hüküm çıkarma) sevâbıdır. İkincisi, doğruyu bulmak sevâbıdır. (Hadîs-i şerîf-Hadîka)

İctihâd makâmına varan âlimlerin kendi ictihâdlarına (Kur'ân-ı kerîm ve hadîs-i şerîflerden çıkardıkları hükümlere) göre hareket etmeleri lâzımdır.Başka müctehide uymaları câiz (uygun) değildir. İctihâd, ibâdet yâni Allahü teâlânın emri olduğundan, hiçbir müctehid, diğer müctehidin ictihâdına yanlış dememiştir. (İbn-i Nüceym)