İhtiyar

(ا ختيا ر) x. İrade, seçme, tercih etme. 2. tas. Allah'ın kul içinde yaptığı tercih. Kul, Allah'ın kendisi için yaptığı tercihi yine onun inayetiyle tercih eder; daha doğrusu kendi iradesiyle değil, Hakk'ın iradesiyle irade eder. Sâlikin Hakk'ın, kendisi hakkındaki tercihini tercih etmesi; Hakk'ın iradesine tabi kılınması. Bk. İrade, Mürit.

“îki şeyden birini diğerine tercih etmek, seçip ayırmak, üstün tutmak.” anlamı na gelen bu terim, Kur’ân- Kerîm’in “A’râf suresi, 7 /155; Tâhâ suresi, 20/13; Kasas su resi, 28 / 68; Duhân suresi, 44 32”nde aynı anlamlarda ifadesi ni bulmaktadır. Ayrıca, kelâm ve fıkıh alanmda ise yaygın bir kul lanım içinde olmuştur.

1. İstediğini seçme. (Bkz. İrâde)

Kulun ihtiyârı zayıftır, demeleri, Allahü teâlânın ihtiyârına göre zayıftır mânâsında ise doğrudur. Yok, eğer emr ve yasak olunan işleri yapmaya kâfi değildir demek istiyorlarsa bu doğru değildir. Zîrâ kula, gücü yetmeyecek şey ve iş teklif edilmedi. (İmâm-ı Rabbânî)

2. Yaşlı.

İhtiyarlara saygı gösteren ve yardım edene, ihtiyarlayınca, Allahü teâlâ ona da yardımcılar nasib eder. (Hadîs-i şerîf)

Arapçada, seçme manasına gelir. Kulun kendi isteğiyle Allah’ı seçmesi veya Allah’ın kulu seçmesine ihtiyar denir. Kul, bu seçimi, Allah’ın kendisine olan inayeti ile yapar. Böylece, neticede Allah’ın seçmesiyle seçmiş, istemiş olur. Kendi nefsinin isteğiyle değil.