hırka-i sa'âdet

hırka-i sa'âdet a. Kutsal emanetlerden olup Topkapı Sarayı’nda “Kutsal Emanetler Dairesi”nde korunan ve sahabeden Kâ'b b. Zübeyr’e hediye ettiği rivayet edilen Hz.

Muhammed’in hırkası. Bu hırka, Yavuz Sultan Selim’in Mısır fethi sonrası öteki kutsal emanetler ile birlikte İstanbul’a gönderilmiş ve bunlar Topkapı Sarayı içinde yaptırılan “Hırka-i Sa’âdet Dâiresi”nde korum altına alınmıştır. hırka-i şerîf a.

G-âj^ U>. ) b hırka-i sa'âdet hırka-i teberrük a. (djJ U> tas.

Bir tarikate henüz gi memiş, ancak sûfîlerin me lisine katılan, onlara hizm eden kimselere giydirile hırka. hırka-bâz a. ()L <i>) [< Ar.

hırka F. bâz] tas. Vecde gelen sofularm hırkaları ile oynaması.

hırka-bâzî a. (^L <5[< Ar. hırk + F.

bâz + Ar. -î] tas. Vecde gele sofularm hırkaları ile oynam durumu.

hırka-ber-endâz a. Ar. hırka + F.

ber + endâz] ta Zikirde vecde gelen dervişi hırkasını çıkarıp atması. hırz a. [Ar.

] fık. İslâm huk kunda malı koruma veya sakl maya yarayan ev, dükkân, kas gibi kapalı yer veya gayrimen kulleri ifade eden bir fıkıh ter mi. hısım a.

[Ar. ] bk. akraba hıtân a.

[Ar. ] bk. sünnet hıyâr a.

[Ar. hayr’ın ç. b Hadis biliminde, râvînin güven lir olması ile birlikte “ta'dîl”in yani kısmî değişmelerin dö düncü mertebesini ifade ede bir terim.

315 Hızır ma Hızır öz. a. G^k) [< Ar.

hızr] Hz. Musa çağmda yaşadığmı inanılan ve kendisine İlâhî bilgi ve bk. hikmet öğretildiği söylenen kimse.

Aynca bazı kaynaklarda >) onun oturduğu yeri yeşerttiği, ir cennet ırmağmdan su içtiğine ec inanıldığı için bastığı her yerin met yemyeşil olduğu inancı da yayen gındır. Mitilojik kimliği yanmda hâlen yaşamakta ve ahirete kadar yaşayacağı inancı, Hızır adı a + etrafında mutasavvıflar ile halk m arasında yaygın efsanelerin oluşmasına da sebep olmuştur. ka Özellikle Kur’ân-ı Kerîm’de en “Hızır kıssası” en çok tasavvuf ma ehlini ilgilendirmiş; tasavvufun iki ana ilkesi olan “irşâd” ve “ilm-i ledünn’ ün bu kısasada [< bulunması sûfîleri bu inanç etas.

rafmda yoğunlaşmaya sebep in olmuştur. Bu kıssada aslolan Hz. Musa’nın bilmediği bir ilmi, ku “ilm-i leddünn”ün Hızır’a vela rilmiş olması ve o kişinin Hz.

Musa’ya “kılavuzluk” sa etmesidir. Bundan dolayı mutansavvıflar genellikle Hızır’ı “velî” ri (bk. bu madde) olarak benimsemişlerdir.

Öte yanda Bektaşilik’te söz konusu olan on iki posttan biri olan “mihmandarlık” postunun sahibinin Hızır b. ] olduğu kaynaklarda belirtilmeknitedir. Hatta Hızır bazen Hz.

Ali n, olarak kabul edilmiş, “Mihman ör Ali’dir. ” sözü buradan çıkmıştır. en 2.

hlk. Bengisuyu elinde bulun- Hızır günleri 316 durduğuna inanılan kutsal ve ulu kişi.

Arapça, mutluluk hırkası demektir. Hz. Rasulullah’ın (s) Topkapı Sarayı’nda, gümüş sandık içinde korunan hırkasına denir. Ashabdan, Ka’b İbn Züheyr (r) bir kaside tertipler ve bunu Hz. Rasûlullah (s.)’ın huzurunda okur. Allah’ın Rasulü (s) bunu beğenir ve sırtında bulunan hırkayı, Ka’b (ra)’a hediye eder. Mısır’ı fethedince, bu hırkayı Mekke Şerifi, mübarek emânetler arasında Yavuz Sultan Selim’e hediye eder. Padişahlar çoğunlukla, her Ramazan’ın onbeşinde Topkapı Sarayı’na alay (merasim bölüğü) ile gider, hırkayı ziyaret ederlerdi. Hırka-i Saadet Dairesi’nde, geceli gündüzlü kesintisiz olarak Kur’an-ı Kerim okunurdu. Bu âdet Osmanlı Devleti yıkılıncaya kadar devam etmiştir. Günümüzde mesai saatlerinde bu adet sürdürülmektedir. Hırka-i Saadet Dairesi Yavuz Sultan Selim tarafından yaptırılmıştır.