Köken ve kullanım
i. ar.
حضر
Süleyman Uludağ, Tasavvuf Terimleri Sözlüğü
(5 (حضر
- Huzur, ilâhî dergâh.
- tas. Makam, mertebe, Hakk'ın huzuru. Hazret-i ahadiyet Allah'ın saf ve halis zatı, /â-taayyün mertebesi. Hazret-i esmâiye Hazret-i vahidiyetten sonra gelen ve onun mazharı olan mertebe. Hazret-i hüviyet Buna Hazret-i gaybu'l-guyüp, Hazret-i batnu’l-bevatin ve mutlak hüviyet adı da verilir. Zatı, maadadan ayrı olarak mülahaza etme. Hazret-i ilmiye-i amaiye Uluhiyet mertebesi ve gaybu'l-guyüp mertebesi (sr).
Hevâ
Hazret-i vahidiyet Hazret-i ahadiyetten sonra gelen ve onun mazharı olan mertebe.
Açıklamalı İslâmî Terimler Sözlüğü
Sözlük anlamı “Yakınında veya yanında olmak, önünde bulunmak. ” olan bu söz, “Varlığın genel mertebeleri ve âlemdeki bütün tecellileri ile birlikte İlâhî ve kevnî hakikat. ” anlamında ku lanılan tasavvuf!
bir terim. § tam. hazret-i evvel a.
( o,^) tas. Tasavvuf düny sında, İlâhî âlem ve İlâhî z için kullanılan tasavvuf! t rim.
hazret-i hâmis a. (^ o>tAk) tas. Tasavvuf düny sında, “insân-ı kâmil”in yar tıldığı âlem için kullanıla tasavvuf!
terim. hazret-i râbi a. (^Ij c^ tas.
Görünen âlem, kâinât. hazret-i sâlis a. (dC c^i tas.
Melekût âlem için kull nılan tasavvuf! terim. hazret-i sâni a.
(^ü û^ tas. Ceberut âlem için kull nılan tasavvuf! terim.
hazret-i sâni a. (^ü o>^ tas. Tasavvuf dünyasınd “Vücûd-ı mutlak” (bk.
b madde) için kullanılan tasa vuf! terim. hazret-i vâhidiyye a.
(i^ o>^) tas. Tasavvuf düny smda, “hakîkat-i Muhamm diyye” (bk. bu madde) iç kullanılan tasavvuf!
terim. hebâ a. GU-a) [Ar.
] tas. Sözlük a lamı “toz, zerre. ” olan bu sö dünyanm değersizliğini v önemsizliğini ifade eden tasa vuf!
bir terim. Kur’ân Kerîm’de iki ayet (“Furkan s 311 heft-ahter ul resi” (25 / 23) ve “Vâki'a suresi” (56 / 6) te geçen bu terim, ahirette boşa giden, hiçbir karşı (jjı lığı olmayan ameller karşılığı yakullanılmıştır. Tasavvuf inanzat cında ise varlık mertebeleri sıratelamasmda “akl-ı evvel”, “külli nefs” ve “külli tabiat’tan sonra ^L dördüncü ve en aşağı katmda ya sayılagelmiştir.
Yine sûfîlere göra re hebâ mertebesindeki varlık, an beyazdaki beyazlık olarak nitelenmiştir. ^) hedy a. Q$jj>) [Ar.
] Hac ve umre görevini yerine getiren Müslümanların Harem smırları içinde i) kestikleri kurban. Kur’ân-ı la Kerîm’de beş ayet (Bakara suresi, 2 / 1963; Mâ'ide suresi, 5 / ^) 2, 95 ve 97; Feth suresi, 48 / 25;) la te geçen bu terim, hadislerde de sıkça yer almaktadır (Wensinck, ^) el-Mu'cem, “hedy” maddesi). da, Hedy olarak kesilecek kurbanbu ların büyükbaş olanlarma “beav dene” (bk bu madde), küçükbaş olanlarma da “dem” (bk.
bu madde) terimi kullanılmaktadır. ^lj ya- heft-ahter a. [< F.
heft + me- ahter] (yedi yıldız) Astrolojiye çin göre dünyanm etrafında dönmekte olan yedi yıldız. Bunların adları şöyle: Ay, Utarit, Zühre, an Güneş, Merih, Müşteri, Zühal. öz, Bir kısmı uğurlu, bir kısmı uğurve suz sayılan bu yıldızlar dünyayı avçevreleyen yedi katta yer almakn-ı ta olup yer yüzünde oluşan olaysuheft-dûzah 312 ların üzerinde büyük etki yarat h tığı inancı yaygındır.
Dinî Terimler Sözlüğü
Zât mânâsına hürmet ve saygı ifâdesi.
Hazret-i Ebû Bekr diyor ki: "Resûlullah'ın sallallahü aleyhi ve sellem yanında İmâm-ı Hasen vardı. Bir kerre bize, bir kerre Hasen'e radıyallahü anh bakarak; "Benim bu oğlum seyyîddir, efendidir. Ümîd ederim ki, Allahü teâlâ, onun ile müslümanlardan iki fırkanın arasını bulur (yâni müslümanlardan iki fırka sulh ederler)" buyurdu. (İmâm-ı Rabbânî)
Hazret-i Ali buyurdu ki: Âlim, câhili hemen tanır, çünkü daha önce o da câhildi. Câhil âlimi tanımaz, çünkü daha önce âlim değildi. (Abdülvâhid bin Abdülganî)
Tasavvuf Sözlüğü
Hazır olmayı ifade eden Arapça bir kelime. Şeyhu’l-Ekber, Fütûhat’da (1/237-8) hazret-i ilâhî ve hazreti insanî’den bahseder, ilâhî hazretin kendine mahsus üç harfi vardır. Bu iki hazret sayıda ittifak halindedir.Vahdet-i Vücûd’da beş ilâhî hazretten bahsedilir: 1. Mutlak gayb hazreti. Âlem-i ilahiyye hazretindeki sabit ayn (öz)lar âlemi olup, mukabilinde mutlak şehâdet hazreti bulunur ki, bunun âlemi de, mülk âlemidir. 2. Muzâf gayb hazreti: Bu da ikiye ayrılır: 3. Mutlak gaybe yakın olan muzaf, gayb ki, âlemi, melekûti ve ceberûtî ruhlar âlemidir. Buna, soyut nefisler ve akıllar âlemi de denir. 4. Mutlak şehadete yakın muzâf gayb ki, âlemi, misal âlemidir. Buna melekût âlemi de denir. 5. Beşincisi de, bu dördünü kendinde toplayan hazret- i câmi’dir. Bunun âlemi de, bütün âlemleri ve onlarla olanı kendinde toplayan insan âlemi’dir. Bu hazretleri yediye çıkaran sûfîler de vardır.