gıyâr

Sözlük anlamı, “Karşı çıkma, aykırı davranma. ” olan bu terim, İslâm ülkelerinde yaşayan gayrimüslimlerin giydikleri ve Müslümanlarca kâfirlik sembolü olarak nitelenen giysilere verilen ad karşılığında kullanılmıştır. Gayrimüslim kimselerin elbiselerinin omuz kısmma dikilen farklı renkteki kurdeleler yanında Yahudi, Hristiyan veya Mecusî gibi farkh dinlere mensup tebaanın kullandıkları şapka, kemer, zünnar, şal gibi giysi unsurları “gıyâr” olarak nitelenmiştir.

İslâm dünyasında ilk defa Hz. Ömer döneminde gayrimüslimler tarafından giyilmesi mecbur tutulan bu giysi tarzı, Emevî hükümdarları tarafından da uygulamaya konulmuş; Abbasî hükümdarı Harünürreşid döneminde hem dinî hem de hukukî manada yaygınlık kazanmış; bu uygulamalar Osmanlı devleti zamanmda da sürdürülmüştür.