bî'at

İslâm devletlerinde idare eden üe idare edilenler (halk) arasmda seçim ve bağlılık çerçevesinde yapılan sosyopolitik akit. İslâm hukuku çerçevesinde yapılan bu akit, devlet başkanmı seçme, belirleme ve ona bağlılık gösterme yolunda bir itimatnamedir. Kur’ân-ı Kerîm’in “Fetih suresi” nde Müslümanların Hz.

Muhammed’e biat etmeleri anlatılır. Hz. Peygamber zamanmda dinî hükümlere bağlı kalmak ve Resulullah’a itaat etmek, anlamında uygulamaya konulan bî’at, sonraki dönemlerde devrin şartlarma göre farklılıklar göstermiştir.

O’nun ölümünden hemen sonra ilk biat uygulaması, Hz. Ömer’in Hz. Ebubekir’in elini sıkararak onun halifeliğini ilân etmesi ile gerçekleşir.

Sonralan ise bu uygulama çoklukla siyasî bir nitelik kazanmış ve “biat merasimleri” düzenlenmiştir. Özellikle Osmanh döneminde buna çok titizlik gösterümiştir. Önce “Hırka-i Saâdet Dairesi”nde başlayan merasim, veziriazam ve şeyhülislâmm biat gösterisinden sonra Topkapı Sarayı’ndaki “Bâbüssaade” önünde kurulan tahta oturan padişahm önünde devam ederdi.

Burada toplanan vezirler ve öteki devlet erkâm padişahm eteğini öperek biat merasimini sürdürürler; ilmiye smıfı ise onun elini öperek biat geleneğini gösterirlerdi.