Atâ

Atiyye. ع Atâyâ.

1. Bahşiş, ihsan, lütuf, karşılık beklemeden iyilik yapmak.
2. tas. Hakk'ın kula olan ihsanı ve lütfu; ona sağladığı maddi ve manevi fayda; kısmet, rızk. Hakk'ın atâsı Hakk'ı Hak ile temaşa etmektir. Bkz.

Mutlak ata, Mukayyet ata,
Nigerân ol atâsına Gâlib
Çekme gam, dest-girdir Allah
Galib

GLkc) [Ar. ] Sözlük anlamı “verme, bağışlama, hibe, ihsan” olan bu söz, Hz. Ömer’in oluşturduğu divan teşkilâtında ticaret mallanndan ahnan vergi (fey) lerden Müslüman halka yılda bir defa verilen paraya ve Emevîler ile Abbasîler zamanmda da askerlerin maaşma verilen ad.

Bu söz, Kur’ân-ı Kerim’de beş yerde geçmektedir (bk. Hûd suresi, 11 / 108, İsrâ suresi, 17/20, Sad suresi, 38 / 39, Nebe suresi, 78 I 36). Bu terim ilk kez Hz.

Ömer zammda kullanılmıştır. Daha sonraki dönemlerde Müslüman nüfusun artması bu ödemelerde bazı sıkmtıları beraberinde getirmiş; Emevîler ve Abbasîler zamanında askerî teşkilât usullerinin değişmesi sonucunda ise bu paranm özel şartlara bağlanarak kimlere verileceği de halifelerin takdirine bırakılmıştır.

İhsân, lütuf, bağış. Buna atiyye de denir. (Bkz. Atiyye)

Allahü teâlâ Kur'ân-ı kerîmde meâlen buyuruyor ki:

Biz (dünyâyı isteyenlerin de, âhireti isteyenlerin de) her birine, kısmet ettiğimiz rızkı veririz. Bu, Rabbinin atâsındandır. (İsrâ sûresi: 20)

Baba. Yeseviyye ve Nakşilik Tarikatı’nda mürşid demektir. Hakim Ata, Halil Ata, Mansur Ata gibi.