Adam-âdem

Arapça, adam demektir. Adam, Adem’in türkçeleşmişidir. Kur’an’a göre Allah, insanı, şerefli, ve kerametli yaratmıştır, (isra/70) A’raf suresi 179. ayetinde kalpleri olduğu halde anlamayan, gözleri olduğu halde hikmetleri görüp sezmeyen, kulakları olduğu halde doğruyu duymayan insanların mertebece aşağıda ve gaflet ehlinden oldukları bildirilir. Bu bakımdan tasavvuf ehli, insanın anlayış, duyuş, seziş ve huy bakımından da gerçek insan olmasına ehemmiyet vermiştir. Hz. Peygamber (s)’in hakikatına mirasçı olan “kutb” a da Âdem-i Mânâ ve Merd-i Mânâ denir. Oğlan şeyhi İbrahim (ö. 1065/1655) Dil-i Dana kasidesinde şöyle der:Sıfat-ı Hak’dürür âlem sıfatın zatıdır âdem Kamu şeyden olan akdem olubdur “Adem-i ma’na”.Tasavvufî manadaki adam (racül) bilinç alanını Allah’ın istila ettiği yani sürekli Allah’ı tefekkür eden kişi olup, bu Nur süresindeki şu ayetle açıklanır : “Ticaretin ve alışverişin kendilerini Allah’ı anmaktan alıkoymadığı erkekler…” (Nur/37). Bu tasavvufî mertebeye ulaşmış kadınlara da, racül (erkek) denir.