tarikat.orgŞEYH SÜFYAN SEVRİ (K.S..)
Şeyh Süfyan Hazretleri meşayihın kibarından olup zâhir ve bâtın ilimlerde nâziri yoktu. Tebe-i Tabiinden büyük bir fa kih, muhaddis ve kudretli bir müctehid idi. Hicri 97, Milâdi 715 yılında Küfe'de doğdu. Pederi Ebu Abdullah, Said İbn-i Mesruk'dur. Süfyan Hazretlerinin celâleti, kadri, ilmi kudreti dinde olan sağlamlığı ulemaca belli idi. Hakkında Ebü Âsım: Süt yan, Hadisde Emirülmü'minindir. İbn-i Mübarek de: Ben binyüz şeyhden yazdım, Süfyan'dan efdal bir zatdan yazmadım, buyurmuşlardır.
“Nevevi merhum ise Tenzibül'esma adlı eserinde Süfyan, kendisine ittiba olunan altı mezhep sahiplerinden biridir, diye yazmıştır.
Cüneyd-i Bağdadi Kuddise Sirruh Süfyan'ın mezhebine tabi idi. Bu mezhep takip edilmemiş ve mezhebinin tabilerinden bu gün kimse kalmamıştır.
Küfe'li olan Şeyh Süfyan Hazretleri Mekke-i Mükerreme'ye gittiği zaman halk başına toplanır, kendisinden bir çok şeyler sorar. O da hiç telâş eseri göstermeksizin herkesin sorduğu şeyin cevabını verirdi. Hafızası öyle kuvvetli ve fevkalâde idi ki kendileri, «Hafızam kendisine tevdi ettiğim hiç bir şeyde bana hiyanet etmedi» buyurmuştur.
Yirmi yıl gece uykusu uyumadığı ve ömründe abdestsiz * gezmediği rivayet olunur.
Süfyari Hazretleri tevâzu sahibi idi. Halifeliği kabul etmemişdi. Davet olunduğu meclislerde başa geçip oturmazdı. EL bisesini kimseye tutturmaz, yemek esnasında hizmetçisini ayakta bırakmazdı. Hicri 155 Milâdi 771 senesinde Küfe'den
412 ÂRİFPFLERİN MENKIBELERİ
Basra'ya Hicret etti ve 161 Milâdi 777 yılında âhiret âlemine göçtü. El'camiülkebir, El'camiiüssağir ve Kitabül'feraiz adlı
eserleri vardır. 4x *
Şeyh Süfyan Hazretlerinin genç yaşında iken beli bükük müştü, Akranlarının hep dinç olmasına rağmen senin böyle zayıf kalmana, belinin erkenden bükülmesine sebep nedir? diye sordular. Süfyan Hazretleri cevaben: «Benim gayet âlim bir üstadım vardı. Ben ondan ilim talim ederdim. Bu zatın ömrünün âhir demleri yaklaştı. Ben baş ucunda oturmakta idim. Gözlerini açtı, bana baktı ve: Ey Süfyan! Görüyor musun bana ne ediyorlar? Elli senedir halka ders gösteririm ve doğru yola gelmeleri için çalışırım, Şimdi bu vakit senin bana gerekmiyeceğini söylerler,
Bu zata halet-i nez'ı erişti. Ben kaç kere iman telkin ettiysem getirmedi. Dünyadan imansız gitti. Şimdi bu hallere şahit
1 olan bir kimsenin beli bükülmez mi?» buyurdu.
*k Xx
Şeyh Süfyan Hazretlerine bir gün biri hediye ile geldi. Hazret-i Şeyh onun hediyesini kabul etmedi. O kimse Şeyh Hazretlerinden hediyesini kabul etmeyişinin sebebini sordu. Hazret-i Şeyh cevaben: «Kardeşim benden Hadis kıraat eder, senin hediyenden dolayı ona iltimas etmekten korktuğum için kabul etmedim» dedi.
#4 *
.Cenâb-ı Şeyh Süfyan Hazretleri şöyle buyuruyor: Dört haslet vardır ki sahibine küfür getirir: — Gıybet etmek, 2 — Haset etmek, 3 — Haram mal kazanmak, 4 — Hak-, kın rahmetinden ümidini kesmektir. l — Bir kimseyi görmeden onun gıybetini etmek, ayıbını araştırmak, gıybetini söylemektir. Bu hal ile gaybe hüküm edilmiş oluyor. Gaybe Küküm ise küfürdür. 2 — Müslümanların malına haset etmek, şeriat dahilinde çalışan bir müslümana Hakkın verdiğini lâyık bulk mamak küfürdür. 3 — Bir insan için haram mal kazanmak âhirette hesaba çekilineceğine inanmamaktadır. Kıyamet günü he-
SÜFYÂN-I SEVRİ 413
saba çekilineceğine inanmamak küfürdür. 4 — Günahım çoktur diye Allah Tealânın rahmetinden ümidini kesmek küfürdür. Çünkü bu hali Cenâb-ı Hakkın Gafür ve Rahim sıfatlarına mugâyirdir. * # k
Bir gün Cenâb-ı Süfyan Hazretleri ekmek yerken bir kendi yiyor, bir de yanında bulunan köpeğe veriyordu. Neye çocuklarınla beraber yemiyorsun da köpeğe veriyorsun? dediler, Hazret-i Şeyh cevaben: Köpek benim için bekçilik eder. Eğer evlâd-ı ayâla versem onların bana muhabbetleri artar ve bundan şımararak beni tâ'atden alakoyabilirler, dedi.
* # *
Günün birinde Şeyh Süfyan Hazretleri hastalandı. Halifenin gayet sadık ve usta bir Hıristiyan tabibi vardı, onu tedavi etmesi için Süfyan Hazretlerine gönderdi. Tabib tedavi için Süfyan Hazretlerinin idrarını bir şişeye koyup teşhis etti, sonra başını salladı ve ağladı: Bu Hazretin Allah Tealâ korkusundan ciğeri pâre pâre olmuş, dedi. Ve zünnarını kesip müslüman oldu. Halife bunu işitince: Biz hekimi hastaya gönderdik sanıyorduk, meğer hastayı hekime göndermişiz, dedi.
4 k
ı— Bir gün Süfyan Hazretleri sol ayağını mescidin kapısından atıp içeri girdi: Ya Sevr niçin sağ ayağını atıp girmezsin? diye bir nida işitti ve düşüp bayıldı. Bir zaman sonra aklı başına geldi. Sağ eliyle sakalına yapıştı ve yüzüne birkaç kere vurdu. Bir sünneti terkederek edepsizlik etmenle adını sığır koydular. Edepsizliğin daha fazlasını yapacak olursan ne diyeceklerini kıyas eyle) dedi. (Sevr: Erkek sığır, öküz demektir.)
* * *
Halife Ebu Cafer, Süfyan Hazretlerine kızıyordu. Bunun sebebi de Süfyan Hazretlerinin verdiği fetvâların onun görüşü ve tuttuğu yol ile bağdaşmamasıydı. Bunun için adamlarına emir verdi:,
— Bulduğunuz yerde Süfyanı ipe çekiniz, dedi.
414 ARİFLERİN MENEKIBELERİ
Kendi de adamlarının ardından Mekke'ye doğru yola çıktı. Ağaçlar ve ip hazırlandı., Süfyan Hazretlerini aramaya çıktılar. Bir hayli aradıktan sonra onu başı Fudaly Bin Iyad'ın, ayakları da Süfyan Bin Uyey'nin kucağında uyur buldular. Uyandırıp:
— Ya Süfyan, Allahtan kork! Birçok boş düşüncelerin ve "münasebetsiz fikirlerinle bizi düşmanlara karşı rezil ettin, dediler.
Bu konuşma Kâbe'ye yakın bir yerde oluyordu. Süfyan Hazretleri hemen kalktı, seğirterek Kâbe'ye vardı ve Kâbe örtüsüne sarılıp:
— Ya Rabbi! Ebu Cafer de buraya gelecekse beni kurtar, diye yalvardı.
Duası hemen o anda kabul olup Ebu Cafer Mekke'ye girmeden yolda öldü. Kendisi de asılmaktan kurtuldu.
*#k
Bir gün Süfyan Hazretleri kırda gezerken tarlaya girdi, ayakları ekinleri çiğnedi. O anda şu nidayı duydu: Ya Sevr Hakkın inayeti erişen bir kulun ve bedeninin bütün âzalarını yaramaz işlerden saklaması gerekir.
* * *
Süfyan Hazretleri mescitde namaz kılıyordu. Halifenin namaz kılarken eliyle sâkalını karıştırıp oynadığını gördü: Bu kıldığın namaz değildir, yarın kıyamet gününde yüzüne vururlar, dedi. Halifeye bu söz kâti ağır geldi. Sarayına gelince yerinde karar edemedi. Adam gönderdi, «Süfyan'ı getirin, hakkından geleyim» dedi. Halifenin adamları geldiğinde Süfyan yatıyordu. Halifenin adamları: Uyandırın! Onunla görüşmek istiyoruz, dediler. Süfyan Hazretleri o vakit uyanıkdı: Ne var? diye sordu. Müridleri: Efendimiz, Halife seni istemiş, dediler. Şeyh Süfyan'ın gözlerinden yaş geldi ve: Ey Cenâb-ı Bâri! Halifeyi sana havale ettim, dedi, Bu söz ağzından çıkar çıkmaz, bir zelzele oldu. Tahtı üstünde oturmakta olan Halifeyi ve etrafındaki bütün kavmini helâk etti,
SÜFYÂN-I SEVRİ 415
Süfyan Hazretlerinin yanında meşayihden iki pir vardı. Taaccüp edip duanın böyle tez müstecap olduğunu gördüğümüz yoktu, dediler.
Hazret-i Süfyan da: Bizim de bu dergâha yüz suyu döktügümüz yoktu, dedi. Bundan sonra gelen Halife tahta oturdu, Süfyan Hazretlerine gayet mutekit oldu ve hoş tuttu.
* * #
Cenâb-ı Şeyh Süfyan Hazretleri dünyadan âlem-i âhirete göçünce meşayih-ı kiramın ileri gelenleri, Allah-ü Tealânın Sâlih ve pehrizkâr kulu göçtü, nidasını işittiler. Büyüklerden biri onu düşünde gördü, ve: Bu mertebeyi nerede buldun? diye sordu. Cenâb-ı Şeyh Hazretleri cevaben « Vera'da buldum» buyurdu.
kk * Cenâb-ı Şeyh Süfyan Hazretlerinin hikmetli sözleri; bu- * yuruyorlar ki:
Gerçekten âlim olanlar ziyaretlerini zenginlere hasretmezler b.
*k *
Çok kimse vardır ki, süret-i Haktan görünür. Fakat ger- « çekte münafıktır. * & * « Bir kimse yirmi yıl Tefsir ve Hâdise el uzatmamalıdır. LR | Bir kavmin uleması fiskı irtikâp ederse cahilleri ne yap- «maz. * kk Sende olmayan meziyetlerle seni övenlerin, sende bulurnımayan kötülüklerle seni zemmedeceklerine şüphe yoktur. 4 *
Dünyada teâli (yükseklik) sadece zühd ve takvâ ile değil, «belki tülü emeli (tükenmez arzuları) yok etmekledir.
#4 #
Haksız sözleri tasdik eden dost değildir. Tahsil eden ılim, ibadetdir, Eğer insanların dünyevi maksatlardan uzak olarak ilim tahsil edeceklerine emin olsaydım, Allah rızası için evlerine gider, onlara ılim öğretirdim. Mü'min kardeşini fenalıkda görürsen, onu O fena hareketinden men etmeğe çalış.
Servet: Para, mal ve mülk, geçmiş zamanda sevimsiz nesnelerdi, Fakat şimdi mü'minler için kalkandır. Zenginlere ve devlet ricaline aman dilemekten muhafaza eder.
#4 *
Halka muhtaç kimse muhtaç olduğu şeyi almak için dininden bir miktar vermesi gerekir. Bunun için eldeki dünyalıktan vilerdeki ihtiyaç için saklamak lüzumludur.
4 * k
Elde mevcut olan dünyalık: Para, mal ve mülk, kişinin zahid olmasına mani değildir. Dünyalığın bulunmayışı da zahidliğe işaret sayılmaz, Dünyaya aşırı düşkünlük (Dinini terkedercesine) olup olmadığı araştırılır, ona göre hüküm verilir. Bir kimsenin elinde dünyalığı vardır. Fakat zahiddir. Bir kimsenin de dünyalığı yoktur. Lâkin zahid değildir. Dünyalık için hırsa
ıkapılır. Bir şeyler elde edemediği için de ayrıca üzülür. 4k *
Hakkına riayet edildiği takdirde kadın dünyadan sayılmaz. Sahabenin en zahidleri arasında yer alan Hazret-i Ali (K.V.) nin dört nikâhlı hanımı ve ondokuz tane de cariyesi vardı. Eğer
«böyle olmuş olmasaydı en evvel onun sakınması gerekirdi.
as»
Bir yerde bid'ata benzer şey görürseniz onu hemen dostlarınıza anlatıp yayılmasına yardımcı olmayınız. Ve kalbinizden
«çıkarınız.