tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Seyyid Yahyâ Bakuvî Türbesi (Şirvanşahlar Sarayı)
Hocasının vefatından sonra yerleştiği, binlerce talebe yetiştirdiği ve 868-869/1463-64'te vefat ettiği şehirdeki medfeni; türbe Şirvanşahlar Sarayı külliyesi içindedir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî : Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî (ö. 868/1463-64), Sadreddin Hıyâvî’nin halifesi; Bakü’de yetiştirdiği halifeler, Virdü’s-settâr’ı ve etvâr-ı seb‘a…
Bakü · Yahya Celaleddin Şirvani Türbesi · AzerbaycanYahya Celaleddin Şirvani Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR ES-SEYYİD YAHYA CELALEDDİN ŞİRVANİ” adıyla, HALVETİYYE çevresinde, BAKÜ/AZERBAYCAN ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi AZERBAYCAN'IN BAKÜ ŞEHRİNDE KABRİ BULUNMAKTA. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 869 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle…
Nahçıvan · AzerbaycanNahçıvan
3 tarihî kayıt ve 3 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Şirvan · AzerbaycanŞirvan
Soyunun dayandığı, meşhur şeyh aileleriyle tanınan bölge; tarikatın ikinci pîri Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî de buralıdır. İlişkili kişi dosyası Ömer Halvetî : Halvetiyye’ye adını veren erken dönem pîri. İlişkili kişi dosyası Ömer Halvetî : Halvetiyye’ye adını veren erken dönem pîri.
Şirvan (Künbedkubur) · AzerbaycanŞirvan (Künbedkubur)
Cerrâhî silsilenâmesine göre 860/1456'da vefat ettiği yer; kayıt “Şirvân-Künbedkubur” şeklindedir ve tam mevkii tesbit edilememiştir. Konum bölgeye göre yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Sadreddin Hıyâvî : Sadreddin Hıyâvî (ö. 860/1455-56), Şirvan yakınındaki Hıyâve’de yetişen; Hacı İzzeddin Türkmânî’den hilâfet alıp Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî’yi yetiştiren…
Şirvan (Şamahı) · AzerbaycanŞirvan (Şamahı)
Silsilesinin her iki kolunun da ulaştığı Halvetiyye'nin ikinci pîri Seyyid Yahyâ-yı Şirvânî'nin ve şeyhi Abdülmecid Şirvânî'nin nisbe aldığı bölge. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Şemseddin Ahmed Sivâsî : Şemseddin Ahmed Sivâsî (1520–1597), Kara Şems diye tanınan; Halvetiyye’nin Şemsiyye kolunu Sivas merkezli olarak…
Şirvan (Şamahı) · AzerbaycanŞirvan (Şamahı)
Şirvanşah Ahsitân'ın daveti üzerine gittiği ve Kalenderîler'in suikast planladığı bölge; 679/1280'den itibaren adı buradan yayılmıştır. Yüzyıllar sonra Halvetiyye'nin ikinci pîri Yahyâ-yı Şirvânî de aynı şehirde doğacaktır.
Kürdemir · AzerbaycanKürdemir
Sefîne'ye göre İsmâil Sirâceddin Şirvânî'nin doğduğu köy: Şirvan vilâyeti dâhilinde Şemâhî kazasına bağlı Kürdemir. Koordinat bugünkü Kürdemir yerleşimine göre yaklaşık verilmiştir. İlişkili kişi dosyası İsmâil Sirâceddin Şirvânî : İsmâil Sirâceddin Şirvânî (d. 1783), Şemahı’dan Bağdat’a uzanan tahsilinin ardından Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî’den hilâfet…
İsperih (Isperih) · Demir Baba Tekkesi · BulgaristanDemir Baba Tekkesi
Deliorman’daki Bektaşî merkezi Demir Baba Tekkesi, Razgrad yakınındaki İsperih çevresinde, Deliorman’ın ormanlık vadilerinden birinde kurulmuştur. Demir Baba’nın hayatı büyük ölçüde menkıbevîdir; Akyazılı Sultan çevresiyle ilişkisi ve XVI. yüzyıldaki gazi derviş geleneği öne çıkar. Kuruluş tarihini ayırmak XIX. yüzyıl seyyahları Demir Baba’yı Rusçuklu…
Kentron · Revan — son kadılık tayini · ErmenistanRevan — son kadılık tayini
Hüseyin Efendi 1140/1728’de Âmid rütbesiyle Revan kadılığına tayin edildi. Kesin vefat yeri bilinmediği için bu nokta ölüm yeri değil görev şehridir. Biyografideki yeri Çalık Ahmed Paşa İmamı Hüseyin Efendi (ö. 1141/1728), Kastamonu’dan İstanbul’a gelerek Çalık Ahmed Ağa’nın imamlığını yapan; onun kurduğu medresenin…
Rabata (Cebeliâlem) · FasRabata (Cebeliâlem)
Mürşidi Abdüsselâm b. Meşîş ile tanışıp intisap ettiği mevki. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve İskenderiye’de irşad halkaları kuran, Şâzeliyye’nin kurucu pîridir.
Kasri Orifon / Kogon · Bahâeddin Nakşibend Külliyesi · ÖzbekistanBahâeddin Nakşibend Külliyesi
Doğum, irşad ve defin merkezi Bahâeddin Nakşibend’in doğduğu, sohbet halkasını kurduğu ve 1389’da defnedildiği Kasr-ı Ârifân’daki külliye; cami, hazîre, avlu ve farklı dönemlerde eklenen ziyaret yapılarından oluşur. Tarihî katmanlar Bugünkü mimarî topluluk tek bir tarihte yapılmış değildir. Timurî, Şeybânî, Mangıt ve modern…
Gucdüvân · ÖzbekistanGucdüvân
Hâcegân'ın sekiz esasını ortaya koyan Abdülhâlik-ı Gucdüvânî'nin memleketi; Râmîtenî'nin geri getirdiği cehrî zikri terkeden de odur. İlişkili kişi dosyası Hâce Ali Râmîtenî : Ali Râmîtenî (ö. 721/1321), Mahmûd Encîrfağnevî’nin halifesi; dokumacılık, helâl kazanç, cehrî-hafî zikir dengesi ve kabiliyete göre terbiye anlayışıyla Hâcegân…
Gucdüvân (Gicdüvân) · ÖzbekistanGucdüvân (Gicdüvân)
Buhara'ya yaklaşık 30 km. uzaklıktaki, doğduğu, inzivaya çekildiği ve hankahında ömrünü tamamlayıp defnedildiği köy; türbesi buradadır. 918/1512'de bir Safevî muhasarasından kurtulması onun ruhaniyetine bağlanmıştır.
Kasrıârifân (Kasrıhindûvân) · ÖzbekistanKasrıârifân (Kasrıhindûvân)
Üç günlük Bahâeddin Nakşibend'i görüp Emîr Külâl'e emanet ettiği köy; adının değişmesi bu menkıbeye bağlanır. Bugün Bahâeddin Nakşibend Türbesi buradadır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Baba Semâsî : Muhammed Baba Semâsî (ö. 755/1354), Semâs köyünde yetişen, Ali Râmîtenî’nin halifesi olarak Hâcegân…
Gucdüvân · ÖzbekistanGucdüvân
Rüyada ruhaniyetine intisap ettiği ve Hâcegân silsilesinin ilk halkası sayılan Abdülhâlik-ı Gucdüvânî'nin (ö. 617/1220) şehri. İlişkili kişi dosyası Bahâeddin Nakşibend : Bahâeddin Nakşibend (718/1318–791/1389), Hâcegân mirasını hafî zikir, sohbet, hizmet ve ‘halvet der encümen’ ilkeleri etrafında yeniden biçimlendiren; Nakşibendiyye’ye adını veren Buharalı…
Gucdüvân · ÖzbekistanGucdüvân
Buhara'daki irşad postunu bıraktığı Abdülhâlik-ı Gucdüvânî'nin şehri; Hâcegân-Nakşibendî hattının başlangıcı. İlişkili kişi dosyası Hoca Ahmed Yesevî : Hoca Ahmed Yesevî (ö. 562/1166), Yesi merkezli irşadı, Türkçe hikmet söyleme geleneği ve Orta Asya’ya yayılan halife ağıyla Yeseviyye’ye adını veren; tarihî şahsiyeti kadar menkıbevî…
Sivîstan (Sehvân) · PakistanSivîstan (Sehvân)
957/1550'de doğduğu Sind şehri; dağlarında uzlet yaşayan Kādirî şeyhi Hızır Sivîstânî'ye burada intisap etmiştir. İlişkili kişi dosyası Miyân Mîr : Miyân Mîr (ö. 1045/1635), Lahor'da altmış yılı aşan irşadı, geniş halife çevresi ve hükümdarlar karşısındaki bağımsız tavrıyla Hindistan Kādirîliğinin başlıca temsilcilerindendir.
Şeyh Ulvân el-Hamevî Zâviyesi · SuriyeŞeyh Ulvân el-Hamevî Zâviyesi
Kaynak: Hama'daki ders ve vaaz döneminin ardından Şeyh Ulvân el-Hamevî zâviyesinde inzivaya çekildi. Zâviyenin tam konumu kaynakta belirtilmemiştir. İlişkili kişi dosyası Muhammed b. Abdullah el-Hânî : Hâlid el-Bağdâdî'nin çevresinde yetişen Muhammed el-Hânî, el-Behcetü's-seniyye adlı âdâb kitabı ve Şam, İstanbul, Anadolu ile Irak'a…
Zağvân Dağı · TunusZağvân Dağı
Bir mağarasında bitkiler ve otlarla beslenerek uzlete çekildiği dağ; “Ey Ali! Artık insanların arasına karış da senden istifade etsinler” denilmesi üzerine uzletine son vermiştir. İlişkili kişi dosyası Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî : Ebü’l-Hasen Nûreddin Ali eş-Şâzelî (593/1197–656/1258), Abdüsselâm b. Meşîş’in terbiyesinde yetişip Tunus ve…
Vânî Mehmed Efendi Camii, Kestel · TürkiyeVânî Mehmed Efendi Camii, Kestel
1683 Viyana bozgunundan sonra sürgün edildiği köy; burada büyük bir cami ve mektep yaptırmış, 1096/1685'te vefat edip kendi yaptırdığı caminin girişine defnedilmiştir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Vânî Mehmed Efendi : Vânî Mehmed Efendi (ö. 1096/1685), Hoşap'tan Van, Tebriz, Karabağ ve Erzurum'a…
Fatih · Bahçıvancı Şeyh Arif Efendi Türbesi · TürkiyeBahçıvancı Şeyh Arif Efendi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR EŞ-ŞEYH BAHÇIVANCI ŞEYH ARİF EFENDİ” adıyla, ARİFİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi HÜSREV PAŞA SK NO:23, HÜSREV PAŞA TÜRBESİ HAZİRESİ'NDE. HÜSREV PAŞA TÜRBESİ ARKASINDA TEKKE ARAZİSİ MEVCUT.
Avrat Pazarı-Cerrahpaşa/Samatya çevresi · Bekâr Bey / Kâmil Efendi Tekkesi · TürkiyeBekâr Bey / Kâmil Efendi Tekkesi
Adlar ve konum çevresi Kaynaklarda Bekâr Bey Tekkesi ve Kâmil Efendi Tekkesi adlarıyla, Cerrahpaşa-Samatya arasındaki Avrat Pazarı çevresinde anılır. Erken kuruluş iddiası Reşat Ekrem Koçu, yapıyı Sultan İbrahim devrinin Rifâî şeyhlerinden Süleyman Abaî'nin kurduğunu ileri sürer. M. Baha Tanman bu görüşü aktarırken…
Üsküdar · Cum’a Şeyh Ali Efendi Vânî Tekkesi · TürkiyeCum’a Şeyh Ali Efendi Vânî Tekkesi
Kaynakta geçen mekân Cum’a Şeyh Ali Efendi Vânî Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Seyyid…
Dîvân-ı Hümâyun Kalemi · TürkiyeDîvân-ı Hümâyun Kalemi
Konya'ya gitmeden önce bir müddet çalıştığı yer. İlişkili kişi dosyası Şeyh Gâlib : Şeyh Gâlib (1757–1799), Mevlevî dedesi ve Galata Mevlevîhânesi şeyhi; Hüsn ü Aşk mesnevisi ve divanıyla klasik Türk şiirinin son büyük temsilcilerindendir.
Emîr Buhârî Tekkesi, Ayvansaray · TürkiyeEmîr Buhârî Tekkesi, Ayvansaray
1743'te şeyhliği teklif edilen ve “tekkede ikamet etmemek şartıyla” kabul ettiği tekke; iki yıl kadar bu görevi sürdürmüştür. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mehmed Emin Tokadî : Muhammed Emîn-i Tokadî ana kaydıyla birleştirildi.
Fatih · Ayvansaray/Balat · Ferruh Kethüdâ Camii ve Zâviyesi · TürkiyeFerruh Kethüdâ Camii ve Zâviyesi
Cami, zâviye ve mahkeme bütünü Kanûnî devri ricâlinden Ferruh Ağa tarafından 970/1562-63’te Mimar Sinan’a yaptırıldı. Cami aynı zamanda zâviyenin tevhidhânesiydi; külliyede şer‘iyye mahkemesi ve çeşme de bulunuyordu. Sünbüliyye ve Balat Şeyhi Vakfiye geleneğinde tekke şeyhlerinin cuma vaizliği yapması şarttı. Seyyid Hasan Nûrî…
Kozyatağı · Sancaktar / Şeyh Nuri Camii · TürkiyeSancaktar / Şeyh Nuri Camii
Sancaktar / Şeyh Nuri Camii (Kozyatağı) , Risâle-i Rifâiyye içinde 1925 öncesi İstanbul Rifâî tekke ve zâviyeleri arasında kaydedilir. Ad bazen yapının resmî adını, bazen şeyh veya mahalle lakabını yansıtabilir. Bâni, açık adres, postnişin silsilesi ve bugünkü yapı durumu ikincil kaynak ve…
Bozdoğan Kemeri · Şeyh Hulvânî · TürkiyeŞeyh Hulvânî
Ad ve yer eşleşmesi Risâle-i Rifâiyye merkez adını Şeyh Hulvânî, yerini Bozdoğan Kemeri olarak verir. İstanbul mukabele cetvelinde “Bozdoğan” Rifâîlerin Pazar günü toplandığı merkezlerden biridir. Doğrulanan bilgi İki kaynak birlikte tekkenin Rifâî kullanımını ve haftalık mukabele gününü doğrular. Şeyh Hulvânî'nin açık biyografisi…
Şehremini · Vani Efendi · TürkiyeVani Efendi
Nakşî kuruluş, Kādirî meşihat Vânî Tekkesi'nin ilk kuruluş devri Nakşibendiyye ile ilişkilidir. XIX. yüzyılın ikinci yarısında Bağdatlı Şeyh Hacı Abdullah Efendi tarafından Kādirî meşihatına bağlandı; 1889'da tekkenin şeyhi Mehmed Emin Efendi Meclis-i Meşâyih üyeliğine getirildi. Rifâî mukabele kaydı İstanbul'daki tarikat faaliyetlerini gösteren…
Vaniköy Camii · TürkiyeVaniköy Camii
Boğaz'da cami ve medrese yaptırdığı yer; semt adını ondan almıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Vânî Mehmed Efendi : Vânî Mehmed Efendi (ö. 1096/1685), Hoşap'tan Van, Tebriz, Karabağ ve Erzurum'a uzanan tahsil güzergâhından sonra IV. Mehmed'in hocalığına yükselen; vaaz, tefsir, siyaset ve…
II. Mahmud Türbesi hazîresi · TürkiyeII. Mahmud Türbesi hazîresi
1924 mübadelesiyle Serez'den getirilen kemiklerinin, çeşitli yerlerde saklandıktan sonra 1961'de defnedildiği yer. İlişkili kişi dosyası Şeyh Bedreddin-i Simâvnâvî : Şeyh Bedreddin (ö. 1420), Simavna kadısının oğlu; Kahire’de fıkıh tahsil eden, Hüseyin Ahlâtî’ye intisap eden, Musa Çelebi’nin kazaskerliğini yapan ve eserleri etrafında yoğun…
Konya (en eski divan nüshası) · TürkiyeKonya (en eski divan nüshası)
Divanının bilinen en eski nüshası Yûsuf Ağa Kütüphanesi'ndedir (nr. 7838). İlişkili kişi dosyası İbnü’l-Fârız : İbnü’l-Fârız (1181–1235), ilâhî aşkı ve seyrüsülûk tecrübesini Arap şiirinin en güçlü örnekleri arasında yer alan el-Kasîdetü’t-tâiyye ve el-Hamriyye ile anlatan Mısırlı sûfî şairdir.
Küfra (Şirvan) · TürkiyeKüfra (Şirvan)
1191/1777'de doğduğu ve babasının medresesinde tahsil görüp müderrislik yaptığı kasaba; nisbesini buradan alır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Küfrevî : Muhammed Küfrevî (ö. 1898), Seyyid Tâhâ Nehrî'den hilâfet alarak Bitlis'te tekke kuran; Doğu Anadolu, Kafkasya ve İran'a uzanan geniş halife ağıyla Küfrevî kolunu…
Şirvan · TürkiyeŞirvan
Şeyhi Abdurrahmân Tâgî'nin 1831'de doğduğu yer; Verkanis köyü de aynı havzadadır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Fethullah Verkânisî : Fethullah Verkânisî (1846-1899), Abdurrahman Tâğî'nin halifesi; Norşin postunu Muhammed Ziyâeddin'e bıraktıktan sonra Ohin ve Bitlis'te medrese-tekke hizmeti kuran âlim ve müelliftir.
Muînüddin Süleyman Pervâne Hankahı · TürkiyeMuînüddin Süleyman Pervâne Hankahı
Konya'da Irâkī'yi koruyan ve kendisine intisap eden Selçuklu devlet adamı Muînüddin Süleyman Pervâne'nin onun için Tokat'ta yaptırdığı hankah. Pervâne'nin 676'da (1277) öldürülmesinin ardından Irâkī buradan Sinop'a, ardından Mısır'a geçti. Koordinat Tokat şehir merkezine göre verilmiştir; yapının yeri ayrıca tesbit edilmelidir.
Arvas köyü · TürkiyeArvas köyü
1241/1825'te doğduğu, ecdadının kurduğu medresede okuduğu, irşad ettiği ve 1313/1895'te vefat edip defnedildiği köy; Van'ın Müküs (Bahçesaray) ilçesine bağlıdır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Fehim Arvâsî : Seyyid Fehim Arvâsî (1826/27-1895), Seyyid Tâhâ Nehrî'nin halifesi; Arvâs Medresesi'ni yeniden imar edip ilmî…
Hoşab (Güzelsu) · TürkiyeHoşab (Güzelsu)
Ailesinin asıl memleketi olan kasaba; babası Vanî Bistâm Efendi buralıdır. Doğum tarihi bilinmemektedir. İlişkili kişi dosyası Vânî Mehmed Efendi : Vânî Mehmed Efendi (ö. 1096/1685), Hoşap'tan Van, Tebriz, Karabağ ve Erzurum'a uzanan tahsil güzergâhından sonra IV. Mehmed'in hocalığına yükselen; vaaz, tefsir, siyaset…
Van · TürkiyeVan
2 tarihî kayıt ve 2 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.