tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Tavîla Dergâhı ve kabri
Mevlânâ Hâlid'in Şam'a hicretinden sonra Osman et-Tavîlî'nin yerleştiği ve kırk yıl irşad hizmeti yürüttüğü köy; Tavîlî nisbesi buradan gelir. Dergâh aynı anda aşevi, misafirhane, halvethane ve medrese olarak işledi; şöhreti Osmanlı Devleti ve İran'ın her tarafına yayıldı. 1283 Şevvalinin altıncı Salı günü…
Karadağ · IrakKaradağ
1193/1779'da doğduğu kasaba; babası Pir Mîkâil (Şeşangost) burada yaşamıştır. Vasiyetinde buradaki emlâkini yeğeni Mahmûd es-Sâhib'e bırakmıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî : Şehrizorlu Mevlânâ Hâlid, Abdullah Dihlevî'den aldığı Müceddidî-Nakşibendî terbiyeyi kısa sürede Irak, Anadolu, Suriye, Kafkasya ve daha geniş…
Süleymaniye · IrakSüleymaniye
2 tarihî kayıt ve 2 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Süleymaniye Medresesi · IrakSüleymaniye Medresesi
İlk tahsilinin ardından Irak'ın Süleymaniye beldesine giderek buradaki medresede okudu; aklî ve naklî ilimleri burada tamamladı. Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî ile arkadaşlığı da bu medrese yıllarında başladı ve ikisi burada bir mürşid arayışına girdiler. Koordinat şehir düzeyindedir; medresenin tam konumu kaynakta belirtilmemiştir.
Şehrizor (Kerh-i Cüddân civarı) · IrakŞehrizor (Kerh-i Cüddân civarı)
Yâkūt'un kaydettiği ikinci alternatif menşe. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ma‘rûf-i Kerhî : Ma‘rûf-i Kerhî, Bağdat’ın Kerh çevresinde yaşayan; zühd, fütüvvet ve ilâhî muhabbet anlayışıyla tanınan, Serî es-Sakatî üzerinden sonraki tasavvuf tarihini etkileyen sûfîdir.
Şeyh Ahmed el-Hindî Türbesi (Surdaş) · IrakŞeyh Ahmed el-Hindî Türbesi (Surdaş)
Mürşidi olan Hindistanlı Kādirî şeyhinin Surdaş kasabasında vefat ettiğini öğrenince oraya gidip yaptırdığı türbe; uzun süre bölgenin önemli ziyaretgâhlarından sayılmıştır. İlişkili kişi dosyası Şeyh Mahmûd Zengenî Tâlebânî : Şeyh Mahmûd Zengenî Tâlebânî (ö. 1800), Tâlebân çevresinde Kādirî irşadını sürdüren; oğlu Ahmed et-Tâlebânî…
Süleymaniye Medresesi · SuriyeSüleymaniye Medresesi
Bilâd-ı Şâm'daki Süleymaniye Medresesi'nde 973 Şevvâlinden 974 Rebîülâhirine kadar 80 akçe ile müderrislik yaptı; yerine Bağdâdîzâde Ahmed Efendi geçti. İlişkili kişi dosyası Zervâ Tâceddin İbrahim el-Manavî : Zervâ Tâceddin İbrahim el-Manavî (ö. 974/1566), Alâiye'den yetişmiş; Adana, Bursa, Rodos, Manisa, Şam ve Sahn…
Mescid-i Harâm çevresi · Amasyalı Karabaş Abdurrahman Efendi’nin Mekke Süleymaniye çevresi · Suudi ArabistanAmasyalı Karabaş Abdurrahman Efendi’nin Mekke Süleymaniye çevresi
Mekke’ye tayin ve yerleşme Amasyalı Karabaş Abdurrahman Efendi Şâban 1007’de (Şubat-Mart 1599) elli akçe ile Mekke’deki Süleymaniye medreselerinden birine tayin edildi. Medrese bölümünün adı kaynakta ayrılmadığı için harita işareti Harem çevresini gösterir; kesin bina noktası değildir. Ders, vaaz ve şehir hafızası Abdurrahman…
Süleymaniye Medresesi (Mekke) · Suudi ArabistanSüleymaniye Medresesi (Mekke)
Sefîne'ye göre Harem-i Şerîf'e nâzır konumdaki medrese; İsmâil en-Nüvvâb burada müderrislik yapmış, aynı yerde hastaları muayene edip ilâçlarını tertip etmiştir. Metin binanın tam yerini vermez. İlişkili kişi dosyası İsmâil en-Nüvvâb : İsmâil en-Nüvvâb, Hindistan kökenli; Mekke'de Süleymaniye Medresesi'nde ders veren, hastaları tedavi…
Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
Yirmi yılı aşkın bir süre ramazan aylarında fahrî imamlık yaptığı cami. İlişkili kişi dosyası Muzaffer Ozak : Muzaffer Ozak, Karagümrük Cerrâhî Âsitânesi'ndeki irşadı, İstanbul camilerindeki vaazları, sahaflık ve yayın faaliyeti ve eserleriyle XX. yüzyıl Cerrâhîliğinin etkili temsilcisidir.
Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
Kerbelâ hatibi Şeyh Nâsır Efendi'den bir yıl kadar Sahîh-i Buhârî okuduğu cami. Eserlerinin müellif hattı nüshalarının çoğu da yanı başındaki Süleymaniye Kütüphanesi'ndedir. İlişkili kişi dosyası Osmânzâde Hüseyin Vassâf : Osmânzâde Hüseyin Vassâf, beş ciltlik Sefîne-i Evliyâ’sıyla geç Osmanlı tasavvuf, tekke, kişi ve…
Süleymaniye Camii hazîresi · TürkiyeSüleymaniye Camii hazîresi
8 Zilkade 1311'de (13 Mayıs 1894) vefat edip defnedildiği yer. İlişkili kişi dosyası Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî : Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî (1813–1894), hadis öğretimini Hâlidî-Nakşibendî irşadıyla birleştiren; Fatma Sultan Camii çevresinde tekke, matbaa, yardımlaşma sandığı ve kütüphane ağı kuran etkili Osmanlı âlim ve…
Süleymaniye Camii hazîresi · TürkiyeSüleymaniye Camii hazîresi
Aynı devirde İstanbul'daki Hâlidî faaliyetinin öteki merkez şahsiyeti Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî'nin (ö. 1894) medfeni; Esad Efendi'nin İstanbul'a gelişiyle Gümüşhânevî'nin son yılları çakışır. İlişkili kişi dosyası Muhammed Esad Erbîlî : Muhammed Esad Erbîlî (1847–1931), Erbil Hâlidî çevresinden İstanbul’a gelerek Kelâmî ve Selimiye dergâhlarında…
Süleymaniye Kütüphanesi · TürkiyeSüleymaniye Kütüphanesi
Eserlerinin büyük kısmının — Mecelletü'n-nisâb , Risâle-i Melâmiyye , Terceme-i Kānûnü'l-edeb 'in dört ciltlik müellif nüshası dahil — bulunduğu kütüphane. İlişkili kişi dosyası Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin Efendi : Müstakimzâde Süleyman Sa‘deddin (1719–1788), Mehmed Emin Tokadî'nin müridi; hat, biyografi, tasavvuf ve lügat alanlarında…
Süleymaniye Medresesi · TürkiyeSüleymaniye Medresesi
Tahsilini yaptığı medrese; hocası, sonradan şeyhülislâm olan Yenişehirli Abdullah Efendi'dir. Mısır mevleviyeti bu tahsilin karşılığıdır. İlişkili kişi dosyası Nûreddin Cerrâhî (Muhammed Nûreddin) : Muhammed Nûreddin Cerrâhî, Ali Alâeddin Köstendillî'nin terbiyesinde yetişmiş; Karagümrük Âsitânesi çevresinde Halvetiyye'nin Cerrâhiyye kolunu teşkilatlandırmış pîrdir.
Süleymaniye / Fatih · Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî Kabri · TürkiyeAhmed Ziyâeddin Gümüşhânevî Kabri
Süleymaniye hazîresindeki kabri Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî, 13 Mayıs 1894’teki vefatının ardından Süleymaniye Camii hazîresinde Kanûnî Sultan Süleyman Türbesi yakınında defnedildi. Coğrafi hafıza İşaret Süleymaniye hazîresini gösterir; mezar taşının parsel içindeki santimetre düzeyindeki konumu olarak okunmamalıdır.
Fatih · Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
29 Mayıs 1948’de burada Mesnevî okutmaya başlamış, 1948-1951 yılları arasında verdiği dersler Mesnevî şerhinin ikinci ve son kısmını meydana getirmiştir. İlişkili kişi dosyası Tahirü’l-Mevlevî (Tahir Olgun) : Tahirü’l-Mevlevî, son Osmanlı ve erken Cumhuriyet dönemleri arasında Mesnevî tedrisi, dinî edebiyat, şerh ve dergicilik…
Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
Kutub Hüseyin Efendi'nin vâizlik görevini yürüttüğü ve bu görev üzerindeyken 1105 (1693-94) senesinde vefat ettiği selâtin camii. İlişkili kişi dosyası Hacı Evhad Şeyhi Seyyid Hüseyin Efendi : Safranbolu’dan İstanbul’a gelen Seyyid Hüseyin Efendi, Abdülahad Nûrî’nin halifesi olarak Hacı Evhad Zâviyesi’nde ve selâtin…
Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
29 Mayıs 1948'den vefatına kadar Mesnevî okuttuğu cami; Mesnevî Dersleri bu takrirlerden doğdu. İlişkili kişi dosyası Tâhirülmevlevî : Tâhirülmevlevî adıyla tanınan Tâhir Olgun, Mesnevî dersleri ve şerhi, edebiyat tarihi çalışmaları, tercümeleri ve dergiciliğiyle son dönem Mevlevî kültürünü Cumhuriyet devrine taşıdı.
Fatih · Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
1041 sonlarında vaizliğine getirildiği, 1052'de Ayasofya'ya geçerken bıraktığı kürsü. İlişkili kişi dosyası Evliyâzâde Mustafa Efendi : Evliyâzâde Mustafa Efendi (ö. yaklaşık 1057/1647), Siroz’dan ilmiye mesleğine girip İzmit kadılığı yapan; ardından Kızılmusluk Zâviyesi ile Bayezid, Süleymaniye ve Ayasofya kürsülerinde şeyhlik ve vaizlik yürüten…
Fatih · Süleymaniye Camii · TürkiyeSüleymaniye Camii
Yahyâ Efendi'nin cenaze namazı, 9 Zilhicce 978 (4 Mayıs 1571) kurban bayramı gecesi vefatının ardından bayram namazından sonra Ebüssuûd Efendi tarafından burada kıldırılmıştır. İlişkili kişi dosyası Beşiktaşlı Yahyâ Efendi : Beşiktaşlı Yahyâ Efendi (1495–1571), Kanûnî Sultan Süleyman’ın sütkardeşi; Zenbilli Ali Efendi’nin talebesi,…
Süleymaniye Camii (halifesi Muharrem Efendi) · TürkiyeSüleymaniye Camii (halifesi Muharrem Efendi)
Halifesi Kastamonulu Muharrem Efendi burada vâizlik yaptı; yolun İstanbul'daki ilk temsili. İlişkili kişi dosyası Şâbân-ı Velî : Şa‘bân-ı Velî, Hayreddin Tokadî'nin terbiyesinde yetişen, Kastamonu'daki irşadıyla Halvetiyye'nin Şâbâniyye koluna adını veren XVI. yüzyıl sûfîsidir.
Süleymaniye Camii Hazîresi · TürkiyeSüleymaniye Camii Hazîresi
24 Safer 1329'da (1911) İstanbul'da vefat ettikten sonra defnedildiği yer; hocası Ahmed Ziyâeddin Gümüşhânevî de aynı hazîrededir. İlişkili kişi dosyası Hasan Hilmi Efendi : Hasan Hilmi Efendi (1825–1911), Azdavaylı; Gümüşhaneli Ahmed Ziyâeddin’in yaklaşık elli yıllık hizmetinde yetişen, iki defa vekilliğini ve ardından…
Süleymaniye Dârülhadisi · TürkiyeSüleymaniye Dârülhadisi
1098 Recebinde Çavuşzâde Ahmed Efendi'nin yerine buraya tayin edilmiştir; medrese basamaklarının en üstünde yer alan bu görev, bir yıl sonra gelen nakîbüleşraflığın da hazırlayıcısı olmuştur. İlişkili kişi dosyası Nefeszâde Seyyid Abdurrahman Vâlî Efendi : Nefeszâde Seyyid Abdurrahman Vâlî Efendi (ö. 1696), Ankara'dan…
Süleymaniye Dârülhadisi · TürkiyeSüleymaniye Dârülhadisi
Eylül 1595'ten itibaren hizmet ettiği medrese; Sahîh-i Buhârî ta'lîkātını burada okuturken yazdığı sanılmaktadır. İlişkili kişi dosyası Kefevî Hüseyin Efendi : Kefevî Hüseyin Efendi (ö. 1010/1601), Kefe’den yetişmiş; medrese ve Haremeyn kadılıklarının yanında hadis hâşiyeleri, Türkçe Gülistan şerhi, Fâlnâme, şiir ve mûsiki eserleri…
Süleymaniye Dârülhadisi · TürkiyeSüleymaniye Dârülhadisi
Cemâziyelâhir 1034'te (Mart-Nisan 1625) tayin edildiği, Osmanlı medrese hiyerarşisinin en üst basamağı. İlişkili kişi dosyası Muîd Ahmed Efendi : Muîd Ahmed Efendi (1648-1725), İstanbul medreselerinden Diyarbakır, Galata ve Edirne kadılıklarına yükselen; Mekke kadılığı yolunda vefat eden Osmanlı âlimidir.
Süleymaniye Külliyesi · TürkiyeSüleymaniye Külliyesi
1552'de yeni açılan Süleymaniye Medresesi'nde Kadızâde Şemseddin Ahmed Efendi'nin derslerine devam etmiş, aynı yıllarda padişahın emriyle bir yıl boyunca yapımı sürmekte olan külliyede bina emini olarak çalışmıştır.
Süleymaniye Kütüphanesi · TürkiyeSüleymaniye Kütüphanesi
Tezkiresinin müellif nüshasından 1211'de (1796) istinsah edilmiş nüshası ile divanının ve Fütüvvetnâme 'sinin yazmaları buradadır. İlişkili kişi dosyası Esrâr Dede : Esrâr Dede, Şeyh Gâlib’in Galata çevresinde yetişen; Dîvânı, Mevlevî şairler tezkiresi, Fütüvvetnâme ve Mübâreknâme’siyle tanınan XVIII. yüzyıl şairidir.
Fatih · Süleymaniye Medreseleri · TürkiyeSüleymaniye Medreseleri
960/1553'te tamamlandığında doğu yönündeki medreselerden biri Mimarzâde Mustafa Efendi'ye verilmiştir. İlişkili kişi dosyası Mimarzâde Mustafa Efendi : Mimarzâde Mustafa Efendi (ö. Şevval 971/Mayıs-Haziran 1564), Bursa ve İstanbul kadılıkları ile Süleymaniye müderrisliğinde bulunmuş; hukuk tartışmaları ve çok sayıdaki şerh-haşiyesiyle tanınmış Osmanlı âlimidir.
Fatih · Süleymaniye Medreseleri — Mustafa Efendi’nin son müderrisliği · TürkiyeSüleymaniye Medreseleri — Mustafa Efendi’nin son müderrisliği
Kariyerin en yüksek medrese durağı Mustafa Efendi 1133/1721’de Süleymaniye medreselerinden birine yükseltildi; İzmir kadılığına tayinine kadar yüksek ilmiye çevresinde görev yaptı. Yapıyla ilişkili kişi Alaşehirli Mustafa Efendi (ö. 1135/1723), 1688’de ilmiye mesleğine girip Sahn ve Süleymaniye medreselerine yükselen; İzmir kadılığına giderken Manisa…
Süleymaniye Medresesi · TürkiyeSüleymaniye Medresesi
Müderrislik yaptığı medreselerden biri; Sahn-ı Semân, Yavuz Sultan Selim ve Edirne Selimiye medreseleriyle birlikte anılır. İlişkili kişi dosyası Bostanzâde Mehmed Efendi : Bostanzâde Mehmed Efendi (942/1535-36–24 Şâban 1006/1 Nisan 1598), Osmanlı tarihinde azledildikten sonra yeniden şeyhülislâmlığa getirilen ilk isimdir. İhyâü ulûmi’d-dîn’i Türkçeye…
Süleymaniye Medresesi · TürkiyeSüleymaniye Medresesi
966 Muharreminde (Ekim 1558) tayin edildiği, Osmanlı medrese hiyerarşisinin zirvesindeki medrese. İlişkili kişi dosyası Kınalızâde Ali Efendi : Kınalızâde Ali Efendi (916/1510-979/1572), Isparta doğumlu Osmanlı âlimi, kadısı, kazaskeri, şairi ve Ahlâk-ı Alâî müellifidir.
Süleymaniye Camii Hazîresi · TürkiyeSüleymaniye Camii Hazîresi
18 Kasım 1921'de vefat eden Ömer Ziyâeddin, Süleymaniye Camii hazîresinde Gümüşhânevî'nin halifelerine ayrılan bölüme defnedildi. Aynı yıllarda Süleymaniye Medresesi'nde hilâfiyat (5 Ağustos 1919) ve hadis (27 Ekim 1920) müderrisliği yapıyordu.
Süleymaniye · Kırşehir'de Hacı Bektaş-ı Veli Dergahı · TürkiyeKırşehir'de Hacı Bektaş-ı Veli Dergahı
Kaynakta geçen mekân Kırşehir'de Hacı Bektaş-ı Veli Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Muhammed Nûrî…
Süleymaniye · Sellmiye Dergahı · TürkiyeSellmiye Dergahı
Kaynakta geçen mekân Sellmiye Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Muhammed Nûrî Şemseddin Efendi.