tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Amasyalı Karabaş Abdurrahman Efendi’nin Mekke Süleymaniye çevresi
Mekke’ye tayin ve yerleşme Amasyalı Karabaş Abdurrahman Efendi Şâban 1007’de (Şubat-Mart 1599) elli akçe ile Mekke’deki Süleymaniye medreselerinden birine tayin edildi. Medrese bölümünün adı kaynakta ayrılmadığı için harita işareti Harem çevresini gösterir; kesin bina noktası değildir. Ders, vaaz ve şehir hafızası Abdurrahman…
Cennetü'l-muallâ · Suudi ArabistanCennetü'l-muallâ
13 Cemâziyelâhir 1317'de (19 Ekim 1899) Mekke'de vefat edince defnedildiği kabristan. İlişkili kişi dosyası Hacı İmdâdullah Tehânevî : Hacı İmdâdullah Tehânevî (1818-1899), Nânevte’de doğup Thâne Bhavan’da irşad çevresi kuran, 1859’dan sonra Mekke’de yaşayan; Çiştî-Sâbirî terbiyeyi Mesnevî öğretimi, Diyûbend ağı ve Hint-Osmanlı tasavvuf…
Cennetü'l-muallâ Kabristanı · Suudi ArabistanCennetü'l-muallâ Kabristanı
29 Ramazan 1113'te (27 Şubat 1702) Mekke'de vefat eden Ahmed Dede buraya defnedildi. İlişkili kişi dosyası Müneccimbaşı Ahmed Dede (Âşık) : Müneccimbaşı Ahmed Dede (yaklaşık 1630-1702), Selânik'te yetişen; Mevlevî terbiyesiyle tefsir, hadis, matematik ve astronomi tahsilini birleştiren Osmanlı müneccimbaşısı, tarihçisi, müellifi ve…
Cennetü'l-Muallâ Kabristanı · Suudi ArabistanCennetü'l-Muallâ Kabristanı
Muhammed Cân en-Nakşibendî'nin 1266/(1850) vefatından sonra defnedildiği kabristan. Kabri üzerine yapılan türbe sonradan kaldırılmış; Hüseyin Vassâf ziyaretinde yalnız toprak zemin ile temelin kaldığını görmüştür.
Cennetü’l-Muallâ Kabristanı · Suudi ArabistanCennetü’l-Muallâ Kabristanı
Mekke’nin tarihî kabristanı Sefîne-i Evliyâ, Hindistan kökenli sûfî âlim İsmâil en-Nüvvâb’ın Mekke’deki Muallâ Kabristanı’na defnedildiğini kaydeder. Mekân, kaynaklarda Cennetü’l-Muallâ veya Hacûn Kabristanı adlarıyla da bilinen geniş tarihî defin alanıdır. Bağlantılı şahsiyet İsmâil en-Nüvvâb Mekke’de Süleymaniye Medresesi’nde ders vermiş, hastaları tedavi etmiş ve…
Mekke · Ebûkubeys Senûsî Zâviyesi · Suudi ArabistanEbûkubeys Senûsî Zâviyesi
Tarihî işlev Muhammed b. Ali es-Senûsî'nin Hicaz'daki ilk irşad merkezlerinden. Zikir, eğitim, üretim, ticaret, konaklama, haberleşme ve siyasî-askerî dönemler aynı mekânda farklı zamanlarda oluşmuştur.
Ebûkubeys Zâviyesi · Suudi ArabistanEbûkubeys Zâviyesi
1837'de Ebûkubeys dağında açtığı ve irşad faaliyetine başladığı zâviye; şeyhi Ahmed b. İdrîs'in Asîr'e çekilmesinden sonra Mekke'de halifesi olarak kalmıştır. 29 Şubat 1840'ta Mekke'den ayrılmıştır. Konum yaklaşıktır.
Hicaz — müşterek hac yolculuğu hafızası · Suudi ArabistanHicaz — müşterek hac yolculuğu hafızası
Hicaz — müşterek hac yolculuğu hafızası. Emîr Sultan çevresinin müşterek hac güzergâhını gösterir; Ali Dede’nin müstakil ikamet kaydı değildir. Biyografideki yeri Ali Dede Buhârî, XV. yüzyıl başlarında Emîr Sultan’ın yol arkadaşlarıyla Buhara’dan Hicaz üzerinden Bursa’ya gelen; İncirli Hamamı yakınında tekke kurup burada…
Mekke · Suudi ArabistanMekke
50 tarihî kayıt ve 50 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Mekke — Ahmed Yekdest-i Cüryânî’nin irşad çevresi · Suudi ArabistanMekke — Ahmed Yekdest-i Cüryânî’nin irşad çevresi
Harem-i şerif çevresindeki irşad Ahmed Yekdest-i Cüryânî, Muhammed Ma‘sûm Sirhindî tarafından Mekke’de irşadla görevlendirildi. Hac mevsimlerinde farklı coğrafyalardan gelen âlim ve sûfîlerle buluşan sohbet halkası, Müceddidiyye’nin Hicaz dışına taşınmasında etkili oldu. Koordinatın sınırı İşaret Mescid-i Harâm merkezini gösterir. Şeyhin kesin ikamet, tekke…
Mekke · Mekke — hac durağı · Suudi ArabistanMekke — hac durağı
Abdurrahim Efendi 1125/1713’te hac vazifesini yerine getirdi. Biyografideki yeri Çâker Ağa Şeyhi Abdurrahim Celvetî (ö. 1125/1713), Bursa Mecnun Dede Mahallesi imamı Hattat Abdullah Efendi’nin oğlu; Sun‘ullah Efendi’nin hizmetinde yetişen, Bursa Ulu Camii’nde sabah ve akşam zikir halkası kuran ve hac dönüşünde Maân…
Mekke · Mekke — hac yolculuğu · Suudi ArabistanMekke — hac yolculuğu
Hamza Efendi 1084/1673-1674’te hac vazifesini yerine getirdi. Biyografideki yeri Çağalı Şeyh Hamza Efendi (1014-1111/1605-1700), Bolu’nun Çağa yöresinden İstanbul’a gelerek medrese tahsili gören, Abdülehad Nûrî’nin yanında Halvetî-Sivâsî terbiyesini tamamlayan; Mehmed Ağa Dârülhadisi, Haseki ve Ayasofya kürsüleri ile Bayram Paşa Zâviyesi’nde hizmet eden muhaddis,…
Mekke · Mekke — hac yolculuğu · Suudi ArabistanMekke — hac yolculuğu
Mekke — hac yolculuğu. Hac güzergâhının şehir ölçeğindeki işaretidir. Biyografideki yeri Ali b. Meymûn el-Mağribî (1450–1511), Mağrib’den Hicaz, Suriye, Lübnan ve Bursa’ya uzanan irşad ağıyla Şâzeliyye’nin Anadolu’daki ilk güçlü temaslarından birini kuran; zühd, sünnete bağlılık ve doğrudan terbiye anlayışıyla tanınan sûfî ve…
Mekke — İbn Gānim’in hac yolculukları · Suudi ArabistanMekke — İbn Gānim’in hac yolculukları
İbn Gānim’in iki hac yolculuğunun coğrafî kaydıdır. Biyografideki yeri Nûrüddîn Ali b. Muhammed İbn Gānim el-Makdisî (1514–1596), Kahire’de yetişen büyük Hanefî fakihlerinden; kıraat, tecvid, hadis, tefsir, kelâm ve Arap dili alanlarında eser veren müderristir. Son yıllarında Kerîmüddin el-Halvetî vasıtasıyla Halvetiyye’ye intisap etmiştir.…
Mekke — Kebîrîzâde'nin son kadılığı ve vefat yeri · Suudi ArabistanMekke — Kebîrîzâde'nin son kadılığı ve vefat yeri
1133'te Mekke-i Muazzama kadılığına tayin edildi; şehre vardıktan sonra 1134 şevvalinde burada vefat etti. İlişkili kişi dosyası Kebîrîzâde Abdurrahman Efendi : Kebîrîzâde Abdurrahman Efendi (ö. 1722), İstanbul ve Edirne medreselerinden Halep, Edirne ve Mekke kadılıklarına uzanan bir ilmiye kariyeri sürdüren Osmanlı âlimidir.
Harem çevresi · Mekke — Şeyh Ahmed Hatîb Sambasî’nin ilim ve irşad çevresi · Suudi ArabistanMekke — Şeyh Ahmed Hatîb Sambasî’nin ilim ve irşad çevresi
Haremeyn’de tahsil Ahmed Hatîb 1820’de Mekke’ye geldi; fıkıh, hadis ve tasavvuf tahsilinden sonra buraya yerleşti. Câvî halkası Nusantara’dan hac ve tahsil için gelen öğrencilere ders verdi. Kādiriyye-i Nakşibendiyye’nin başlıca halifeleri bu Mekke merkezli ilim ve irşad çevresinde yetişti. Vefatı Kaynakların çoğu 1875’te…
Mekke (hac) · Suudi ArabistanMekke (hac)
Nakşibendî Mahmud Çelebi'den inâbe alarak tasavvufa yöneldikten hemen sonra hacca gitti ; dönüşünde 930 (1524) yılında Sarıca Paşa Medresesi müderrisliğine tayin edildi. İlişkili kişi dosyası Sürûrî Mustafa Çelebi : Sürûrî Mustafa Çelebi (ö. 969/1562), Gelibolu doğumlu; Emir Buhârî çevresinde tasavvuf terbiyesi alan,…
Mekke (hac) · Suudi ArabistanMekke (hac)
Kaynağa göre Lekānî hac farîzasını 1041 (1632) yılında yerine getirmiştir. Vefatı bu haccın dönüş yolunda gerçekleşmiştir. İlişkili kişi dosyası İbrâhim el-Lekānî : İbrâhim el-Lekānî (ö. 1040/1631), Ezher’de uzun yıllar ders vermiş; kelâm, hadis, tefsir ve fıkıh alanlarındaki çalışmalarıyla Mısır’ın önde gelen Mâlikî…
Mekke (Harem-i şerif) · Suudi ArabistanMekke (Harem-i şerif)
Yaklaşık iki buçuk yıl kaldığı, tavaf ve murakabe hâlinde el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye'nin kendisine ilham edilmeye başlandığı şehir; Tâcü'r-resâil'i de burada topladı, ikinci evliliğini burada yaptı. İlişkili kişi dosyası Muhyiddin İbnü'l-Arabî : Muhyiddin İbnü'l-Arabî (1165–1240), Endülüs'ten Mağrib, Hicaz, Anadolu ve Şam'a uzanan hayatı; el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye ile…
Mekke (Haremeyn) · Suudi ArabistanMekke (Haremeyn)
1093/1682'de muhaliflerinin fetva istediği ve Berzencî'nin Kadhu'z-zend adlı reddiyesinin yazıldığı yer; Müceddidiyye batıya doğru Haremeyn üzerinden yayılmıştır. İlişkili kişi dosyası İmâm-ı Rabbânî Ahmed Sirhindî : Ahmed Sirhindî, Nakşibendî terbiyeyi Hint alt kıtasının ilmî, siyasî ve tasavvufî tartışmaları içinde yeniden yorumlayarak Müceddidiyye evresini…
Mekke Mevlevîhânesi · Suudi ArabistanMekke Mevlevîhânesi
1102'de (1691) hac için Mısır'dan ayrılıp Mekke'ye geldiğinde buranın şeyhliğini yaptı; 1112'de (1700) Medine'den Mekke'ye dönünce tekrar aynı tekkeye şeyh oldu. İlişkili kişi dosyası Müneccimbaşı Ahmed Dede (Âşık) : Müneccimbaşı Ahmed Dede (yaklaşık 1630-1702), Selânik'te yetişen; Mevlevî terbiyesiyle tefsir, hadis, matematik ve…
Mekke ve Arafat · Suudi ArabistanMekke ve Arafat
1258/1842'de çıktığı hac yolculuğunun varış noktası. Medine'den sonra bir deve kiralayarak Mekke'ye gitti, Arafat'taki Cebel-i Rahme'ye yürüyerek çıkıp indi ve hac farîzasını yerine getirdi. Dönüşte Cidde'den bindiği geminin direğinin kırılıp su alması ve “Yâ Şâh-ı Nakşibend” nidâsıyla kurtuluş anlatısı bu yolculuğa aittir.
Mekke ve çevresindeki vadiler · Suudi ArabistanMekke ve çevresindeki vadiler
Şeyh Bakkāl'ın “fetih sana Mısır'da değil Mekke'de gelecek” işareti üzerine geldiği şehir. Muhtemelen 613-628 (1216-1231) yılları arasında Mekke çevresindeki dağ ve vadilerde çile çıkardı; kaynak bu çetin dönemin ruhî hayatında derin izler bıraktığını söyler. 628'de burada Avârifü'l-maârif müellifi Şehâbeddin es-Sühreverdî ile görüştü.
Mekke-i Mükerreme · Suudi ArabistanMekke-i Mükerreme
1010 Safer’inde kadılığına tayin edildiği şehir; aynı yılın Şâban ayında vefat haberi buradan İstanbul’a ulaştı. İlişkili kişi dosyası Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi : Kavalalızâde Abdülvehhâb Efendi (ö. 1010/1601), medrese ve Haremeyn kadılıklarının yanında matematik, astronomi, geometri ve hesap ilimlerindeki yetkinliğiyle tanınmış Osmanlı âlimidir.
Mekke-i Mükerreme · Suudi ArabistanMekke-i Mükerreme
Sefîne, Şeyh Murâd'ın seyahat hattında Hicaz'a dönüşünü ve en az üç defa haccettiğini kaydeder; üçüncü haccının ardından Kahire'ye, oradan Şam'a geçmiştir. İlişkili kişi dosyası Şeyh Murâd el-Özbeki en-Nakşıbendi : ŞEYH MURAD el-ÖZBEKİ en-NAKŞiBENDİ Keşmir veya Kabil beldesinden neş'et eyledi. 105 5/( 1…
Mekke-i Mükerreme · Suudi ArabistanMekke-i Mükerreme
Bahşî'nin, tekkenin postunu oğluna bıraktıktan sonra Hicaz'a gidip mücâvir olarak yerleştiği şehir. 1098/(1687) vefatı bu dönemin sonunda kaydedilir. İlişkili kişi dosyası Seyyid Muhammed Bahşî el-Halebî : Seyyid Muhammed Bahşî el-Halebî (1628–1687), Halep ve Şam’da yetişen; Şeyh İhlâs’a intisap ederek İhlâsiyye Tekkesi’nde onun…
Süleymaniye Medresesi (Mekke) · Suudi ArabistanSüleymaniye Medresesi (Mekke)
Sefîne'ye göre Harem-i Şerîf'e nâzır konumdaki medrese; İsmâil en-Nüvvâb burada müderrislik yapmış, aynı yerde hastaları muayene edip ilâçlarını tertip etmiştir. Metin binanın tam yerini vermez. İlişkili kişi dosyası İsmâil en-Nüvvâb : İsmâil en-Nüvvâb, Hindistan kökenli; Mekke'de Süleymaniye Medresesi'nde ders veren, hastaları tedavi…
Müşellel (Kudeyd) · Suudi ArabistanMüşellel (Kudeyd)
Yetmiş-yetmiş iki yaşında, bir hac veya umre yolculuğu sırasında Kudeyd mevkiinde vefat edip Müşellel'de defnedildiği yer. Konum çok yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir : Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir (yaklaşık 657–725), Hz. Âişe’nin yanında yetişen, Medine’nin…