tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Bakī' Mezarlığı
114 yılının Zilhicce ayında (Ocak-Şubat 733) vefat edip defnedildiği mezarlık. İlişkili kişi dosyası Muhammed el-Bâkır : Ali Zeynelâbidîn'in oğlu; dinî ilimlerdeki derinliği sebebiyle Bâkır lakabıyla tanınan Medineli âlim ve Câfer es-Sâdık'ın babası.
Cennetü'l-bakî · Suudi ArabistanCennetü'l-bakî
Kabrinin bulunduğu Medine'deki kabristan. 25 Mayıs 1983'te Kahire'de vefat etmiş, buraya defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası I. İdrîs es-Senûsî : Muhammed İdrîs es-Senûsî (1890–1983), Cağbûb'daki Senûsî zâviyesinde yetişen, 1917'de tarikat liderliğini üstlenen ve 1951'de bağımsız Libya'nın ilk kralı olan dinî-siyasî şahsiyettir.
Cennetü'l-bakī · Suudi ArabistanCennetü'l-bakī
Hac farîzasını ifa ettikten sonra 1871'de Medine'de vefat etti ve buraya defnedildi. İlişkili kişi dosyası Şeyh Şâmil : Şeyh Şâmil (1797–1871), Nakşibendî-Hâlidî terbiyesi almış Dağıstanlı âlim ve imam; Rus işgaline karşı Kuzey Kafkasya direnişini yaklaşık yirmi beş yıl yöneten liderdir.
Cennetü'l-bakī · Suudi ArabistanCennetü'l-bakī
Babası Muhammed el-Bâkır ve dedesi Zeynelâbidîn'in kabirlerinin yanına defnedildiği kabristan; mezarı Vehhâbîler'in tahribine kadar ziyaret mahalli olarak kalmıştır. İlişkili kişi dosyası Ca‘fer es-Sâdık : Ca‘fer es-Sâdık (ö. 148/765), Medine’de yetişen Ehl-i beyt imamı, güvenilir hadis râvisi ve müctehid fakih; zühd, ilim ve…
Cennetü’l-Bakī‘ · Cennetü’l-Bakī‘ — Ali Zeynelâbidîn’in kabri · Suudi ArabistanCennetü’l-Bakī‘ — Ali Zeynelâbidîn’in kabri
Ali Zeynelâbidîn 94/712’de Medine’de vefat ederek Cennetü’l-Bakī‘ Mezarlığı’nda amcası Hz. Hasan’ın yanına defnedildi. Yapıyla ilişkili kişi Ali b. Hüseyin Zeynelâbidîn (38/659–94/712), Hz. Hüseyin’in oğlu; Kerbelâ’dan sağ çıkan, Medine’de hadis, fıkıh, ibadet ve gizli hizmet hayatıyla tanınan büyük tâbiî ve Ehl-i beyt büyüğüdür.…
Cennetü'l-Bakī' — Hz. Abbas kubbesi civarı · Suudi ArabistanCennetü'l-Bakī' — Hz. Abbas kubbesi civarı
989/1581'de vefatından sonra defnedildiği yer; Sefîne kabrini Hz. Peygamber'in amcası Abbas'ın kubbesi yanında gösterir. Kubbe ve türbeler sonradan kaldırıldığı için tarif bugünkü manzarayı değil kaynağın devrini yansıtır.
Cennetü'l-Bakī', Medine · Suudi ArabistanCennetü'l-Bakī', Medine
Hz. Peygamber'in kabrini ziyaret ettiğinin ertesi günü, 24 Zilhicce 822'de (11 Ocak 1420) vefat edip defnedildiği şehir. Cenaze namazında Molla Fenârî de bulunmuş, Zeynüddin el-Hâfî Mısır'dan getirttiği beyaz taşı kabrinin başına diktirmiştir; taş 1810'daki bir ziyarette yerinde bulunamamıştır. Konum yaklaşıktır.
Hücre-i Saâdet · Suudi ArabistanHücre-i Saâdet
Hicretin 13. (634) yılında, Cemâziyelâhir ayının yedisinde hastalanıp on beş gün yattıktan sonra altmış üç yaşında vefat etti. Cenaze namazını Hz. Ömer kıldırdı ve Peygamber efendimizin kabrinin bulunduğu Hücre-i Saâdet'e defnedildi. Kaynak, Resûlullah'tan sonra onun türbesine defnolunmada da “ikincisi” olmasını yakınlığının delillerinden…
Kubâ · Suudi ArabistanKubâ
Hz. Peygamber'in hicrette ilk konakladığı yer; Selmân nübüvvet alâmetlerini burada sınayıp müslüman oldu. İlişkili kişi dosyası Selmân-ı Fârisî : Selmân-ı Fârisî (ö. 36/656 [?]), hakikat arayışı İran’dan Hicaz’a uzanan, Hendek Gazvesi’ndeki teklifi ve Medâin valiliğindeki zâhid yaşayışıyla tanınan sahâbîdir.
Medine · Suudi ArabistanMedine
22 tarihî kayıt ve 22 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Medine — Ahmed Şerîf es-Senûsî'nin vefat şehri · Suudi ArabistanMedine — Ahmed Şerîf es-Senûsî'nin vefat şehri
Vefat Ahmed Şerîf es-Senûsî 10 Mart 1933'te Medine'de vefat etti. İşaret vefat şehrini gösterir; kesin kabir koordinatı değildir. Biyografideki yeri Seyyid Ahmed Şerîf es-Senûsî (1873–1933), Cağbûb'da yetişen Senûsiyye'nin üçüncü şeyhi; Fransız ve İtalyan sömürgeciliğine karşı Sahra ve Trablusgarp direnişini yöneten, 1918'den sonra…
Medine tarihî merkez · Medine — doğum, ilim ve ibadet çevresi · Suudi ArabistanMedine — doğum, ilim ve ibadet çevresi
Ali Zeynelâbidîn Medine’de doğdu; Kerbelâ sonrasında buraya dönerek hadis, fıkıh, ibadet ve aile hayatını burada sürdürdü. Biyografideki yeri Ali b. Hüseyin Zeynelâbidîn (38/659–94/712), Hz. Hüseyin’in oğlu; Kerbelâ’dan sağ çıkan, Medine’de hadis, fıkıh, ibadet ve gizli hizmet hayatıyla tanınan büyük tâbiî ve Ehl-i…
Medine — Mehmed Aziz'in kadılık durağı · Suudi ArabistanMedine — Mehmed Aziz'in kadılık durağı
1126 muharremi gurresinden itibaren Medine kadılığında bulundu, 1127 muharreminde azledildi. İlişkili kişi dosyası Nefeszâde Seyyid Mehmed Aziz (Hâzım) : Nefeszâde Seyyid Mehmed Aziz (1091/1680-81–1131/1719), ilmiye basamaklarından Medine ve İzmir kadılıklarına yükselen; ta‘lik hattı, divanı, Sâkīnâme'si ve mi‘râciyye na‘tıyla tanınan Osmanlı âlim ve…
Medine — Mehmed Sâdık Efendi'nin kadılığı · Suudi ArabistanMedine — Mehmed Sâdık Efendi'nin kadılığı
1134 muharremi gurresinden itibaren Medine kadısıydı; 1135 muharreminde azledildi ve dönüş yolunda vefat etti. İlişkili kişi dosyası İsmailzâde Mehmed Sâdık Efendi : İsmailzâde Mehmed Sâdık Efendi (ö. 1722), Fîrûz Bey Medresesi'nin ilk müderrisi; daha sonra Medine kadılığına yükselen Osmanlı âlimidir.
Medine — Ravza ziyaretine bağlanan anlatı · Suudi ArabistanMedine — Ravza ziyaretine bağlanan anlatı
Gelenek içi Medine anlatısı Beşir Ağa’nın Köstendilli’yi Ravza çevresinde gördüğünü anlatan menkıbe, şeyhin hadis tahkiki ve Hz. Peygamber’e muhabbetini vurgular; tarihî seyahat kaydından ayrı değerlendirilir.
Medine · Medine — ziyaret durağı · Suudi ArabistanMedine — ziyaret durağı
Hac yolculuğu sırasında Medine’yi ziyaret etti. Biyografideki yeri Çâker Ağa Şeyhi Abdurrahim Celvetî (ö. 1125/1713), Bursa Mecnun Dede Mahallesi imamı Hattat Abdullah Efendi’nin oğlu; Sun‘ullah Efendi’nin hizmetinde yetişen, Bursa Ulu Camii’nde sabah ve akşam zikir halkası kuran ve hac dönüşünde Maân menzilinde…
Medine · Medine — ziyaret durağı · Suudi ArabistanMedine — ziyaret durağı
Hac yolculuğunun ardından Medine’yi ziyaret etti. Biyografideki yeri Çağalı Şeyh Hamza Efendi (1014-1111/1605-1700), Bolu’nun Çağa yöresinden İstanbul’a gelerek medrese tahsili gören, Abdülehad Nûrî’nin yanında Halvetî-Sivâsî terbiyesini tamamlayan; Mehmed Ağa Dârülhadisi, Haseki ve Ayasofya kürsüleri ile Bayram Paşa Zâviyesi’nde hizmet eden muhaddis, vaiz…
Medine (Mescid-i Nebevî) · Suudi ArabistanMedine (Mescid-i Nebevî)
Yaklaşık 153'te (770) doğduğu ve ilim meclisi kurup hayatını öğretimle geçirdiği şehir; yirmi yaşında burada fetva vermeye başladı. İlişkili kişi dosyası Ali er-Rızâ : Ebü’l-Hasen Ali er-Rızâ b. Mûsâ el-Kâzım (ö. 203/818), Medine’de hadis ve fıkıh öğreten; Me’mûn’un veliaht ilânıyla Horasan’a geçen,…
Medine (Ravza-i Mutahhara) · Suudi ArabistanMedine (Ravza-i Mutahhara)
1160 hac dönüşünde ziyaret etti; şehir uzaktan görününce devesinden inip yürüyerek girdi. Meşhur “uzanan el” menkıbesinin geçtiği yer. İlişkili kişi dosyası Ahmed er-Rifâî : 512/1118’de Batâih bölgesindeki Ümmüabîde’de doğan Ahmed er-Rifâî, Şâfiî fıkhı, hadis, hizmet, fakr ve irşadı aynı rivâk çevresinde birleştirdi.…
Medine-i Münevvere · Suudi ArabistanMedine-i Münevvere
967 Şâban'ında Baldırzâde'nin yerine kadılığına getirildiği ve 969 Şâban'ındaki vefatına kadar bu görevde bulunduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Nimetullah bin Ali Rûşenîzâde : Nimetullah bin Ali Rûşenîzâde (ö. Şâban 969/1562), Bursa, Trabzon, Bağdat, Halep ve İstanbul ilmiye çevrelerinde görev yapan; son olarak…
Medine-i Münevvere · Suudi ArabistanMedine-i Münevvere
Sefîne'ye göre hac yolculuğunda iki ay halvete girdiği yer. İlişkili kişi dosyası Neccâr-zâde Mustafa Rıza Efendi : Neccâr-zâde Mustafa Rıza Efendi (1679-1746), Celvetiyye'de Mustafa Fenâyî'nin; Nakşibendiyye-Müceddidiyye'de Arap-zâde Muhammed İlmî'nin terbiyesinden geçti. Beşiktaş Mevlevîhânesi şeyhi Mehmed Memiş Efendi'den Mesnevî icazeti aldı; tekkesinde hafî…
Medîne-i Münevvere · Suudi ArabistanMedîne-i Münevvere
Harb-i Umûmî sırasında Filistin cephesine hareket eden Mevlevî mücahidleri arasında mümtaz sınıfın başında olarak Şam üzerinden geldiği ve Ravza-i Mutahhara’da bulunup na‘tini yazdığı şehir. İlişkili kişi dosyası Ahmed Remzî Akyürek : Ahmed Remzî Akyürek (1872–1944), Kayseri'de yetişip Kütahya, Kastamonu, Halep ve Üsküdar…
Mescid-i Nebevî · Suudi ArabistanMescid-i Nebevî
Fukahâ-yi seb'adan biri olarak ders halkası bulunduğu mescid; Medine fıkıh mektebinin merkezidir. İlişkili kişi dosyası Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir : Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir (yaklaşık 657–725), Hz. Âişe’nin yanında yetişen, Medine’nin yedi fakihinden sayılan güvenilir hadis râvisi; bazı…
Mescid-i Nebevî · Suudi ArabistanMescid-i Nebevî
1105 (1694) yılından itibaren altı yıl Medine'de tefsir ve Hanefî fıkhı okuttu; Mescid-i Nebevî'de verdiği tefsir derslerinin notları Lisânü'l-gayb ve'l-ilhâm adlı eserini meydana getirdi. İlişkili kişi dosyası Müneccimbaşı Ahmed Dede (Âşık) : Müneccimbaşı Ahmed Dede (yaklaşık 1630-1702), Selânik'te yetişen; Mevlevî terbiyesiyle tefsir,…
Mescid-i Nebevî · Suudi ArabistanMescid-i Nebevî
Hacı Beşir Ağa'nın naklettiği menkıbeye göre iki üç gecede bir muvâcehe penceresine gelip hadisleri Hz. Peygamber'in ruhaniyetinden tahkik ettiği, ardından tayy ederek Köstendil'e döndüğü yer. Menkıbe kaydıdır.
Mescid-i Nebevî · Suudi ArabistanMescid-i Nebevî
Hicretin ardından Medine'de mescid yapılırken Resûlullah ile birlikte çalıştı; kaynak onun hiçbir hizmetten ve fedakârlıktan geri kalmadığını kaydeder. Resûlullah'ın son hastalığında burada üç gün imamlık yaparak on yedi vakit namaz kıldırdı; üç vaktinde Resûlullah da ona uyarak arkasında namaz kıldı.
Mescid-i Nebevî (Harem-i şerîf) · Suudi ArabistanMescid-i Nebevî (Harem-i şerîf)
985/1577'de Şeyhü'l-Harem-i Nebevî tayin edilerek dört yıl hizmet ettiği yer. İlişkili kişi dosyası Yûsuf Sinân Efendi : Yûsuf Sinân Efendi (ö. 1581), Yanyalı; Ya‘kub Efendi'nin oğlu ve halifesi, Sünbülî şeyhi, Medine'de Şeyhü'l-Harem ve Tenbîhü'l-Gabî müellifidir.
Mescid-i Selmân-ı Fârisî · Suudi ArabistanMescid-i Selmân-ı Fârisî
Medine'nin kuzeyindeki Mesâcid-i Seb'a'dan biri; Ömer b. Abdülazîz'in valiliğinde yaptırıldığı sanılır, 577/1181'de yeniden inşa edilmiştir. Hendek kazısının yapıldığı bölgededir. İlişkili kişi dosyası Selmân-ı Fârisî : Selmân-ı Fârisî (ö. 36/656 [?]), hakikat arayışı İran’dan Hicaz’a uzanan, Hendek Gazvesi’ndeki teklifi ve Medâin valiliğindeki zâhid…
Semmân Zâviyesi ve Bakī‘ Makamı · Suudi ArabistanSemmân Zâviyesi ve Bakī‘ Makamı
Bâbüsselâm yakınındaki Semmân zâviyesi ve Cennetü'l-bakī‘daki kabir hafızasını birlikte temsil eden kayıt. Yapıyla ilişkili kişi Muhammed b. Abdülkerîm es-Semmân, Medine'de Halvetiyye-Bekriyye irşadını Kādirî, Şâzelî ve Nakşibendî icazetleriyle birleştiren; Semmâniyye'yi Afrika'dan Güneydoğu Asya'ya taşıyan halifeleriyle tanınan mutasavvıftır. Kayıt, Muhammed b. Abdülkerîm es-Semmân’in hayat…
Müşellel (Kudeyd) · Suudi ArabistanMüşellel (Kudeyd)
Yetmiş-yetmiş iki yaşında, bir hac veya umre yolculuğu sırasında Kudeyd mevkiinde vefat edip Müşellel'de defnedildiği yer. Konum çok yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir : Kâsım b. Muhammed b. Ebû Bekir (yaklaşık 657–725), Hz. Âişe’nin yanında yetişen, Medine’nin…