tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Abdî Halife Zâviyesi ve Türbesi — Tarihî Çevre
Abdî Halife’nin coğrafi hafızası Kendi yaptırdığı zâviyenin sahasına defnedildi. Yapı XVIII. yüzyılın ilk yarısında ortadan kalkmış olmalıdır; kesin parseli bilinmediğinden Akşehir tarihî merkez çevresi gösterilir.
Konya · Abdullah Dede Zâviyesi — Tarihî Akşehir Çevresi · TürkiyeAbdullah Dede Zâviyesi — Tarihî Akşehir Çevresi
Abdullah Dede’nin coğrafi hafızası Zâviye Akşehir’e yakın, adı belirtilmeyen bir köydeydi. Kesin köy ve parsel bilinmediğinden yalnız Akşehir çevresi gösterilir. Biyografideki yeri Akşehirli Abdullah Dede (ö. 968/1560-61), Akşehir yakınında zâviye ve misafirhane kuran, yolcuları ağırlayan ve gelen bağışları aynı gün ihtiyaç sahiplerine…
Konya · Akşehir — Abdullah Dede’nin Doğum Çevresi · TürkiyeAkşehir — Abdullah Dede’nin Doğum Çevresi
Abdullah Dede’nin coğrafi hafızası Akşehir’de doğduğu ve ömrünün büyük bölümünü bu bölgenin yakınında geçirdiği kaynakta açıkça kaydedilir. Biyografideki yeri Akşehirli Abdullah Dede (ö. 968/1560-61), Akşehir yakınında zâviye ve misafirhane kuran, yolcuları ağırlayan ve gelen bağışları aynı gün ihtiyaç sahiplerine dağıtan derviştir. Bu…
Konya · Akşehir — Doğum ve İrşad Çevresi · TürkiyeAkşehir — Doğum ve İrşad Çevresi
Abdî Halife’nin coğrafi hafızası Doğduğu, ilmî eğitim gördüğü, zâviyesini kurduğu ve 972/1564-65’te vefat ettiği şehir. Biyografideki yeri Abdullah b. Hacı Mahmud, meşhur adıyla Abdî Halife (ö. 972/1564-65), Bahâeddinzâde’den icazet alarak Akşehir’de Bayramiyye’yi yayan, zâviye kuran ve risaleler kaleme alan şeyhtir. Bu mekân…
Bozkır'ın Hoca köyü · TürkiyeBozkır'ın Hoca köyü
İlk mürşidi Hüseyin Vâiz'in vefatından sonra yeni bir rehber ararken, Alâiye iskelesinde duyduğu haber üzerine Konya'ya, oradan Muhammed Kudsî'nin bulunduğu Bozkır'ın Hoca köyüne gitti. Kar altında, bir ayağı çıplak biçimde köye vardığını, “Soyun da gel” emri üzerine altın, mücevher ve silah sandıklarını…
Akşehir · TürkiyeAkşehir
Eflâkî'ye göre Bahâeddin Veled'in kendi adına yaptırılan medresede dört yıl ders okuttuğu şehir. Eflâkî'nin bu safha için verdiği tarihler Bağdat kaydıyla çelişmektedir. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî : Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Belh'ten Konya'ya uzanan hayatında medrese ilmi, tasavvufî terbiye, sohbet,…
Aksaray · Karaman'da Konya Aksaray'ında Sofuoğlu Dergahı · TürkiyeKaraman'da Konya Aksaray'ında Sofuoğlu Dergahı
Kaynakta geçen mekân Karaman'da Konya Aksaray'ında Sofuoğlu Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Hammâmî İsmâil…
Konya · TürkiyeKonya
15 tarihî kayıt ve 15 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Konya — doğum ve ilk tahsil · TürkiyeKonya — doğum ve ilk tahsil
Konya — doğum ve ilk tahsil. Konya şehir merkezi yaklaşık koordinatıdır. Biyografideki yeri Ali Behçet Efendi (1727–1822), Konya ve Afyonkarahisar’daki ilmî-Mevlevî terbiyesini Bursa’da aldığı Nakşibendî, Kâdirî, Kübrevî, Çiştî ve Şüttârî icâzetleriyle birleştiren; Üsküdar Selimiye Dergâhı’nda Nakşibendî-Müceddidî irşadı, Mesnevî ve Mektûbât dersleriyle tanınan…
Karatay · Konya — kadılık ve vefat şehri · TürkiyeKonya — kadılık ve vefat şehri
Son görev şehri Çalık Ali Efendi, medrese öğretiminden kadılık mesleğine geçtikten sonra devrin önde gelen şehirlerinde görev yaptı. Kaynakların adını açıkça verdiği son durak Konya’dır; 973/1565-66 yılında Konya kadısı iken burada vefat etti. Harita kaydının sınırı Defin yeri ve mezarının bugünkü durumu…
Konya (Çelebilik makamı) · TürkiyeKonya (Çelebilik makamı)
Kendisine şeyhlik destarı vererek Beşiktaş Mevlevîhânesi meşihatına tayin eden Sadreddin Çelebi'nin makamı; mektuplarının büyük kısmı da buradaki Abdülvâhid Çelebi'ye yazılmıştır. İlişkili kişi dosyası Hüseyin Fahreddin Dede : Hüseyin Fahreddin Dede (1854–1911), Bahariye Mevlevîhânesi'nde otuz dört yıl postnişinlik yapan; ney, beste, şiir ve…
Konya (en eski divan nüshası) · TürkiyeKonya (en eski divan nüshası)
Divanının bilinen en eski nüshası Yûsuf Ağa Kütüphanesi'ndedir (nr. 7838). İlişkili kişi dosyası İbnü’l-Fârız : İbnü’l-Fârız (1181–1235), ilâhî aşkı ve seyrüsülûk tecrübesini Arap şiirinin en güçlü örnekleri arasında yer alan el-Kasîdetü’t-tâiyye ve el-Hamriyye ile anlatan Mısırlı sûfî şairdir.
Konya (Mevlânâ Dergâhı) · TürkiyeKonya (Mevlânâ Dergâhı)
Mevlevîliğin idare merkezi; mevlevîhâne şeyhleri ilk yıllarda buradan tayin edilmiş, sonradan meşihat babadan oğula geçmiştir. İlişkili kişi dosyası Hüseyin Azmî Dede : Hüseyin Azmî Dede (1815–1892), dokuz yaşında Gelibolu Mevlevîhânesi postuna geçen, 1870'ten sonra Kahire Mevlevîhânesi'ni yöneten; Mevlevî âdâbı, şiir ve mûsiki…
Konya (Mevlânâ Dergâhı) · TürkiyeKonya (Mevlânâ Dergâhı)
Mevleviyye'nin âsitânesi; taşra mevlevîhânelerinin bağlı olduğu merkez. İlişkili kişi dosyası Birrî Mehmed Dede : Birrî Mehmed Dede (1080/1669-70–1128/1715-16), Manisa Mevlevîhânesinde bin bir günlük çilesini tamamlayan; attarlıkla geçindiği için Attâr Birrî diye anılan, Dîvân ve Bülbüliyye müellifi Mevlevî şairdir.
Konya (Sincârî Mescidi) · TürkiyeKonya (Sincârî Mescidi)
Şeyhinin vefatından bir yıl sonra ulaştığı şehirde inzivaya çekildiği mescid; Mevlânâ'yı Lârende'den buraya çağırmış, dokuz yıl ona şeyhlik yapmıştır. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî : Seyyid Burhâneddin Muhakkık-ı Tirmizî, Bahâeddin Veled’in müridi; Mevlânâ’nın ilmî birikimini riyâzet, halvet ve…
Konya (Şehzadeler savaşı) · TürkiyeKonya (Şehzadeler savaşı)
20 Şâban 966'da (28 Mayıs 1559) II. Selim ile kardeşi Bayezid arasında geçen ve Vekāyi'-i Sultân Bâyezîd'e konu olan savaşın bölgesi. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Fethullah-ı Acemî (Ârif) : Fethullah-ı Acemî Ârif (ö. 969/1561-62), Türkçe ve Farsça şiir yazan; Kanûnî devrinin…
Konya Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi · TürkiyeKonya Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi
Mesnevî şerhi (nr. 4740-4773), Fusûs şerhi (nr. 3853-3880) ve diğer birçok eserinin yazma nüshalarının bulunduğu kütüphane. İlişkili kişi dosyası Ahmed Avni Konuk : Ahmed Avni Konuk (1868–1938), Selânikli Mehmed Esad Dede’den Mesnevî icazeti alan; Mesnevî ve Fusûsu’l-hikem üzerine büyük Türkçe şerhler kaleme…
Konya Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi · TürkiyeKonya Mevlânâ Müzesi Kütüphanesi
Divanının müellif hattı nüshası (nr. 2461) ve tezkiresinin bir nüshası buradadır. İlişkili kişi dosyası Esrâr Dede : Esrâr Dede, Şeyh Gâlib’in Galata çevresinde yetişen; Dîvânı, Mevlevî şairler tezkiresi, Fütüvvetnâme ve Mübâreknâme’siyle tanınan XVIII. yüzyıl şairidir.
Meram Camii ve Hankahı · TürkiyeMeram Camii ve Hankahı
Seyrü sülûkünü tamamlayıp Konya’ya döndükten sonra irşad faaliyetine başladığında, Karamanoğlu İbrâhim Bey’in onun için Meram’da yaptırdığı cami ve hankahtır. Ardından kendisi ve mensupları tarafından vakıflar tesis edilmiştir. İlgili vakfiye sûretlerinden caminin Muharrem 864’ten (Kasım 1459) önce inşa edildiği anlaşılmaktadır.
Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Türbesi · TürkiyeMevlânâ Celâleddîn-i Rûmî Türbesi
Mısır dönüşü uğradığı ve kaynağın “ruhâniyetinden istifâde etti” diye kaydettiği ziyaret durağı. Kaynak ziyaretin tarihini ve Konya'da kalış süresini vermez; koordinat şehir ölçeğindedir. İlişkili kişi dosyası Hasan-ı Adlî Efendi : Hasan-ı Adlî Efendi (ö. 1026/1617), İştipli âlim ve Halvetî-Sünbülî şeyhi; Hasan Necmeddin’den…
Mevlânâ Dergâhı · TürkiyeMevlânâ Dergâhı
Göz tedavisi için gittiği ve Bostan Çelebi ile tanışıp Mevleviyye'ye girdiği yer; sülûkünü burada tamamlamıştır. İlişkili kişi dosyası İsmâil Rusûhî Ankaravî : İsmâil Rusûhî Ankaravî (ö. 1631), Galata Mevlevîhânesi şeyhi; Mesnevî’nin en etkili Osmanlı şerhlerinden birini yazan, semâ ve Mevlevî erkânını savunan…
Mevlânâ Dergâhı · TürkiyeMevlânâ Dergâhı
1784'te ailesinin itirazına rağmen gelip çileye girdiği âsitâne; Çelebi Seyyid Ebûbekir Efendi'nin sohbetlerinde bulundu, sonra çilesini tamamlamak üzere İstanbul'a gönderildi. İlişkili kişi dosyası Şeyh Gâlib : Şeyh Gâlib (1757–1799), Mevlevî dedesi ve Galata Mevlevîhânesi şeyhi; Hüsn ü Aşk mesnevisi ve divanıyla klasik…
Mevlânâ Dergâhı · TürkiyeMevlânâ Dergâhı
II. Meşrutiyet'in ilânından sonra gidip Abdülhalim Çelebi'nin emriyle Çelebizâdeler'e Mesnevî okuttuğu âsitâne. İlişkili kişi dosyası Ahmed Remzî Akyürek : Ahmed Remzî Akyürek (1872–1944), Kayseri'de yetişip Kütahya, Kastamonu, Halep ve Üsküdar Mevlevîhânelerinde hizmet eden; Mesnevî öğretimi, üç dilde şiiri, tercümeleri ve kütüphaneciliğiyle son…
Mevlânâ Dergâhı (Âsitâne-i Pîr) · TürkiyeMevlânâ Dergâhı (Âsitâne-i Pîr)
1910'dan 1919'a kadar yaklaşık dokuz yıl çelebilik makamında bulunduğu merkez. İlişkili kişi dosyası Veled Çelebi İzbudak : Veled Çelebi İzbudak (1869–1953), Mevlânâ soyundan gelen; Galata ve Konya Mevlevî merkezlerinde görev yapan, Türk dili araştırmaları, Mesnevî tercümesi ve hatıralarıyla tanınan âlim ve müelliftir.
Konya-Karatay · Mevlânâ Dergâhı ve Konya Âsitânesi · TürkiyeMevlânâ Dergâhı ve Konya Âsitânesi
Tarihî işlev Mevlânâ'nın türbesi çevresinde gelişen Konya Âsitânesi, makam çelebiliğinin ve Mevleviyye'nin idarî merkezidir. İlişki ağı Bu merkez yalnız semâ yapılan yapı olarak değil; post, Mesnevî dersi, musiki meşki, matbah hizmeti, misafirlik ve şehirler arası derviş dolaşımıyla Mevleviyye ağının bir düğümüdür. Harita…
Mevlânâ Türbesi · TürkiyeMevlânâ Türbesi
8 Zilkade 670'te (6 Haziran 1272) doğduğu ve 24 Zilhicce 719'da (5 Şubat 1320) vefat ettiği şehirdeki âsitâne; dedesi Mevlânâ ve babası Sultan Veled ile aynı türbededir. İlişkili kişi dosyası Ulu Ârif Çelebi : Ulu Ârif Çelebi, Sultan Veled’den sonra çelebilik makamına…
Mevlânâ Türbesi (Kubbe-i Hadrâ), Konya · TürkiyeMevlânâ Türbesi (Kubbe-i Hadrâ), Konya
5 Cemâziyelâhir 672'de (17 Aralık 1273) vefat etti ve babası Bahâeddin Veled'in yanına defnedildi. Ölüm gecesi “şeb-i arûs” adıyla anılır ve yıl dönümleri bu adla ihya edilir. İlişkili kişi dosyası Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî : Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Belh'ten Konya'ya uzanan hayatında…
Mevlânâ Türbesi, Konya · TürkiyeMevlânâ Türbesi, Konya
12 Şâban 683'te (24 Ekim 1284) vefat edip Mevlânâ'nın baş ucuna defnedildiği yer. Vefatından sonra makama Sultan Veled geçmiştir. İlişkili kişi dosyası Hüsâmeddin Çelebi : Hüsâmeddin Çelebi, Mevlânâ’nın en yakın müridi ve halifesi; Mesnevî’nin ortaya çıkmasını teşvik eden, beyitleri yazıya geçiren ve…
Mevlânâ Türbesi, Konya · TürkiyeMevlânâ Türbesi, Konya
10 Receb 712'de (11 Kasım 1312) vefat edip babasının sağ tarafına defnedildiği yer. Bu türbenin tarikatın âsitânesi hâline gelmesi için bizzat faaliyette bulunmuş, II. Gıyâseddin Mesud'un vakıflar tesis etmesini sağlamıştı.
Meram · Sadreddin Konevî Mescidi, Kütüphanesi ve Türbesi · TürkiyeSadreddin Konevî Mescidi, Kütüphanesi ve Türbesi
Ders ve yazma merkezi Konevî'nin Konya'daki çevresi hadis, Füsûs, Fütûhât ve Tâiyye derslerinin yürütüldüğü; öğrencilerin not, şerh ve istinsah faaliyeti ürettiği bir öğretim merkeziydi. Kütüphane Konevî ve talebelerinin kitapları burada vakfedildi. Koleksiyonun parçaları zaman içinde Konya Yusuf Ağa ve İstanbul kütüphanelerine taşındı;…
Sadreddin Konevî Türbesi · TürkiyeSadreddin Konevî Türbesi
1054/1644'te vefat ettiği şehirde, İbnü'l-Arabî'nin en yakın talebesi Sadreddin Konevî'nin yanına defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Abdullah Bosnevî : Abdullah Bosnevî (1584–1644), Bayramî-Melâmî terbiyesini Hasan Kabadûz’dan alan; İbnü’l-Arabî’nin Fusûsu’l-hikem’ine yazdığı Türkçe ve Arapça şerhlerle tanınan sûfî müelliftir.
Sadreddin Konevî Türbesi ve Camii · TürkiyeSadreddin Konevî Türbesi ve Camii
1241 dolaylarında yerleştiği ve ömrünün sonuna kadar yaşadığı Konya'da vefat etti ve buraya defnedildi. İlişkili kişi dosyası Sadreddin Konevî : Sadreddin Konevî, İbnü'l-Arabî'nin düşünce mirasını ilm-i ilâhî adı altında bilgi, vücûd ve yöntem meseleleriyle sistemleştiren; Konya'da hadis, tefsir ve tasavvuf çevresinin merkezinde…
Sadreddin Konevî Zâviyesi · TürkiyeSadreddin Konevî Zâviyesi
Cendî'nin Sadreddin Konevî ile muhtemelen ilk defa görüştüğü ve sülûkünü tamamladığı yer. Şeyhine on yıl hizmet etti. Füsûsü'l-hikem 'in girişini Konevî kendisi için sözlü olarak şerhetmiş, Cendî o sırada mazhar olduğu feyizle eserin bütün muhtevasını bu şerhin içinde bulmuş, daha sonra Konevî'nin…
Ziyâeddin Vezir Tekkesi · TürkiyeZiyâeddin Vezir Tekkesi
Tâceddin Mu'tezz'in aracılığı ve Mevlânâ'nın desteğiyle şeyh tayin edildiği tekke; karşı çıkanlar olmuştu. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Hüsâmeddin Çelebi : Hüsâmeddin Çelebi, Mevlânâ’nın en yakın müridi ve halifesi; Mesnevî’nin ortaya çıkmasını teşvik eden, beyitleri yazıya geçiren ve Mevlânâ’dan sonra Konya’daki irşad…