tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Akşemseddin Türbesi, Göynük
863 Rebîülâhirinin sonunda (Şubat 1459) vefat edip defnedildiği yer; türbe vefatından beş yıl kadar sonra yapılmış, sandukası üzerindeki yazı oğlu Mehmed Sâdullah'a aittir. Oğullarından Mehmed Sâdullah ve Nûrullah da burada yatar. Kapı üzerindeki inşa kitâbesi vefat tarihini doğrular.
Aladağ ve Bozarmut (Bolu çevresi) · TürkiyeAladağ ve Bozarmut (Bolu çevresi)
Âşık Ahmed'e göre Anadolu'ya geldikten sonra yaşadığı yerler. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kemâl-i Ümmî İsmâil : Kemâl-i Ümmî İsmâil (ö. 1475), Bahâeddin Erzincânî’nin müridi; Yunus Emre söyleyişini hatırlatan ilâhileri, divanı ve adına yazılan menâkıbnâme ile tanınan Halvetî şairdir.
Aladağ ve Bozarmut (Bolu çevresi) · TürkiyeAladağ ve Bozarmut (Bolu çevresi)
Âşık Ahmed'e göre Anadolu'ya geldikten sonra yaşadığı yerler. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kemâl Ümmî : Kemâl Ümmî, Şeyh Hâmid-i Velî ve Hoca Ali Erdebîlî çevreleriyle ilişkili XV. yüzyıl mutasavvıf şairidir. Kaynakların çoğu onu Halvetî kabul eder; erken Erdebil-Safevî ocağıyla bağı ve…
Atpazarı Tekkesi · TürkiyeAtpazarı Tekkesi
Kaynakta geçen mekân Atpazarı Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 2 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Beypazarlı Hacı Ali Efendi.
Bolu · TürkiyeBolu
5 tarihî kayıt ve 5 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Bolu (Hayreddin Tokadî yanında sülûk) · TürkiyeBolu (Hayreddin Tokadî yanında sülûk)
On iki yıl hizmet edip seyrüsülûkünü tamamladığı ve hilâfet aldığı çevre. İlişkili kişi dosyası Şâbân-ı Velî : Şa‘bân-ı Velî, Hayreddin Tokadî'nin terbiyesinde yetişen, Kastamonu'daki irşadıyla Halvetiyye'nin Şâbâniyye koluna adını veren XVI. yüzyıl sûfîsidir.
Bolu Dergahı · TürkiyeBolu Dergahı
Kaynakta geçen mekân Bolu Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Beypazarlı Hacı Ali Efendi.
Yeniçağa · Çağa (Yeniçağa) — doğum çevresi · TürkiyeÇağa (Yeniçağa) — doğum çevresi
Çağalı Hamza Efendi 1014/1605-1606’da tarihî Çağa yerleşiminde doğdu. Nokta günümüzdeki Yeniçağa idarî merkezini gösterir. Biyografideki yeri Çağalı Şeyh Hamza Efendi (1014-1111/1605-1700), Bolu’nun Çağa yöresinden İstanbul’a gelerek medrese tahsili gören, Abdülehad Nûrî’nin yanında Halvetî-Sivâsî terbiyesini tamamlayan; Mehmed Ağa Dârülhadisi, Haseki ve Ayasofya kürsüleri…
Göynük (Akşemseddin Türbesi) · TürkiyeGöynük (Akşemseddin Türbesi)
Mürşidi Akşemseddin'in son yıllarını geçirdiği ve medfun bulunduğu yer; Şemsiyye kolunun diğer merkezi burada oğlu Fazlullah tarafından sürdürülmüştür. İlişkili kişi dosyası İbrâhim Tennûrî : Akşemseddin’in halifesi İbrâhim Tennûrî (ö. 1482), Kayseri’de irşad eden; fıkıh ile tasavvuf dilini Gülzâr-ı Ma‘nevî’de birleştiren Bayramî-Şemsî şeyhidir.
Ömer Dede Sikkînî Mezarı · TürkiyeÖmer Dede Sikkînî Mezarı
Hacı Bayrâm-ı Velî'nin ölümünün ardından Göynük'e yerleşmiş, hayatının bundan sonraki kısmı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamakla birlikte mezarının Göynük'te olduğu kaydedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Ömer Dede Sikkînî (Bıçakçı Emîr Dede) : Ömer Dede Sikkînî (Emîr/Bıçakçı Dede, ö. 1475), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin doğrudan halifesi,…
Sun‘ullah Efendi Zâviyesi · TürkiyeSun‘ullah Efendi Zâviyesi
Mehmed Nasûhî'nin, seyrü sülûkünü tamamladıktan sonra yirmi beş yaşlarında iken mürşidi Karabaş Velî'nin emriyle gidip dinî ilimleri okutmaya ve halkı irşad etmeye başladığı zâviye. İlişkili kişi dosyası Üsküdarlı Mehmed Nasûhî : Üsküdarlı Mehmed Nasûhî (1648-1718), Karabaş-ı Velî'nin halifesi; Doğancılar'daki dergâhıyla Nasûhiyye koluna…
Yazıcızâde Mahallesi / Gelibolu · Ahmed-i Bîcân Türbesi · TürkiyeAhmed-i Bîcân Türbesi
Gelibolu’daki türbe XV. yüzyıla tarihlenen türbe Ahmed-i Bîcân adına yapılmış kabul edilir. Ağabeyi Yazıcızâde Mehmed’in kabri ve Yazıcızâde Camii ile aynı tarihî ziyaret çevresindedir. Sofya rivayeti Evliya Çelebi’ye Sofya’da Ahmed Bîcân’a ait olduğu söylenen bir mezar gösterilmiştir; araştırmalarda bu rivayet kabul edilmemiş,…
Gelibolu · TürkiyeGelibolu
Edirne yolculuğunda Muhammediyye müellifi Yazıcızâde Mehmed'in kendisine intisap ettiği yer. İlişkili kişi dosyası Hacı Bayram Velî : Hacı Bayrâm-ı Velî, Ankara merkezli Bayramiyye yolunun pîri; medrese ilmi, sohbet, ortak emek ve topluma hizmeti birleştiren 15. yüzyıl sûfîsidir.
Gelibolu · TürkiyeGelibolu
Çanakkale'deki tasavvufî ortamın en yoğunlaştığı yer; on üçten fazla tarikatın etkin olduğu bölgenin merkezi. İlişkili kişi dosyası Hüseyin Azmî Dede : Hüseyin Azmî Dede (1815–1892), dokuz yaşında Gelibolu Mevlevîhânesi postuna geçen, 1870'ten sonra Kahire Mevlevîhânesi'ni yöneten; Mevlevî âdâbı, şiir ve mûsiki alanlarında…
Gelibolu · TürkiyeGelibolu
Kendi ifadesiyle “deniz kenarında gaziler şehri”; ailesinin yerleştiği, bütün eserlerini yazdığı ve gazâlara katıldığı şehir. İlişkili kişi dosyası Ahmed-i Bîcân : Ahmed-i Bîcân (ö. 870/1466’dan sonra), Gelibolu’da Hacı Bayrâm-ı Velî’nin irşad çevresinde yetişen; Envârü’l-âşıkīn başta olmak üzere Türkçe dinî, tasavvufî ve ansiklopedik…
Gelibolu · TürkiyeGelibolu
Mensuplarının Rumeli yakasına geçip mürşidlerinin âdet ve menkıbelerini sınır boylarına taşımaya başladığı nokta. İlişkili kişi dosyası Emîr Sultan : Emîr Sultan (ö. 833/1429 [?]), Buhara’dan Hicaz ve Irak üzerinden Anadolu’ya gelen, Bursa’ya yerleşen, Yıldırım Bayezid’in kızı Hundi Hatun’la evlenen; Kübrevî irşad hattı,…
Gelibolu Mevlevîhânesi · TürkiyeGelibolu Mevlevîhânesi
Çanakkale'de günümüze nispeten iyi durumda ulaşabilen iki tarikat yapısından biri; bölgenin tasavvufî hayatının merkezidir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Hüseyin Azmî Dede : Hüseyin Azmî Dede (1815–1892), dokuz yaşında Gelibolu Mevlevîhânesi postuna geçen, 1870'ten sonra Kahire Mevlevîhânesi'ni yöneten; Mevlevî âdâbı, şiir ve…
Çanakkale-Gelibolu · Gelibolu Mevlevîhânesi · TürkiyeGelibolu Mevlevîhânesi
Tarihî işlev Gelibolu Mevlevîhânesi, İstanbul ile Balkanlar arasındaki geçiş hattında büyük semâhânesi ve edebî-musiki çevresiyle öne çıktı. İlişki ağı Bu merkez yalnız semâ yapılan yapı olarak değil; post, Mesnevî dersi, musiki meşki, matbah hizmeti, misafirlik ve şehirler arası derviş dolaşımıyla Mevleviyye ağının…
Konrapa (Düzce–Bolu arası) · TürkiyeKonrapa (Düzce–Bolu arası)
Kastamonu'ya dönerken Hayreddin Tokadî ile karşılaştığı yer; hayatının dönüm noktası. İlişkili kişi dosyası Şâbân-ı Velî : Şa‘bân-ı Velî, Hayreddin Tokadî'nin terbiyesinde yetişen, Kastamonu'daki irşadıyla Halvetiyye'nin Şâbâniyye koluna adını veren XVI. yüzyıl sûfîsidir.
Gelibolu · TürkiyeGelibolu
2 tarihî kayıt ve 2 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Mesih Paşa Medresesi · TürkiyeMesih Paşa Medresesi
973'te (1566) Gelibolu'daki Balaban Paşa ve Mesih Paşa medreseleri müderrisliğine gönderilmiştir; kırk hadis tercümesi Tercüme-i Hadîs-i Erbaîn'i burada müderris iken 977'de (1569) kaleme almıştır. İlişkili kişi dosyası Nev‘î Yahyâ Efendi : Nev‘î Yahyâ Efendi (940-1007/1533-1599), Malkara'da doğmuş; medrese hocalığı ve III. Murad'ın…
Yazıcızâde Zâviyesi ve Haziresi · TürkiyeYazıcızâde Zâviyesi ve Haziresi
Gelibolu'nun dışında bulunan, Vassâf'ın zamanında hâlâ ayakta ve ziyaretgâh olan zâviye; Yazıcızâde ömrünün sonunu burada geçirmiş ve zâviyenin haziresine defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Yazıcızâde Muhammed Bîcân Efendi : Yazıcızâde Muhammed Bîcân (ö. 1451), Gelibolu'da yaşayan, Hacı Bayrâm-ı Velî'nin terbiyesinde yetişen ve Muhammediyye…
Hamzakoyu çilehânesi (Namazgâh) · TürkiyeHamzakoyu çilehânesi (Namazgâh)
Büyük bir kaya blokuna oyulmuş, birbiri içinden geçilen iki küçük hücrenin üzerindeki hücre. Ağabeyinin hücreleri alttadır; kendisininki bugün mevcut değildir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ahmed-i Bîcân : Ahmed-i Bîcân (ö. 870/1466’dan sonra), Gelibolu’da Hacı Bayrâm-ı Velî’nin irşad çevresinde yetişen; Envârü’l-âşıkīn başta…
Yazıcıoğlu Çeşmesi · TürkiyeYazıcıoğlu Çeşmesi
Kabrin biraz aşağısında, İstanbul yolu kenarında; biri 807 (1404) ve diğeri daha sonraki yıllara ait iki kitâbesi vardır. İlk kitâbesi ve muhtemelen kurna taşı eski olup diğer kısımları yakın devirlerde inşa edilmiştir. Konum yaklaşıktır.
Yazıcıoğlu Mezarlığı (bugün park) · TürkiyeYazıcıoğlu Mezarlığı (bugün park)
Kabri, eskiden Yazıcıoğlu Mezarlığı adını taşıyan, bugün aynı isimle park haline getirilmiş alanda, ağabeyi Yazıcıoğlu Mehmed'in kabrinin takriben 150 adım ilerisindedir. Evliya Çelebi'nin Sofya iddiası ve Ayverdi'nin kapalı türbe teşhisi kaynakça yanlış bulunmuştur. Konum yaklaşıktır.
Ali Fakih (Balcılar) köyü · TürkiyeAli Fakih (Balcılar) köyü
Kaynak, Halil Efendi'nin Bolu'nun Gerede ilçesine bağlı Ali Fakih köyünde doğduğunu ve köyün bugün Balcılar adıyla anıldığını bildirir. Doğum tarihi, ailesi ve köydeki ilk yılları hakkında bilgi vermez; halk arasındaki “Geredeli Aziz” adı da bu memleket nispetinden gelir. Köyün güncel yerleşim sınırı…
Aşağı Tekke Camii · TürkiyeAşağı Tekke Camii
Ümmî halifesi Geredeli Halil Efendi'nin türbesi buranın bahçesindedir. İlişkili kişi dosyası Çerkeşî Mustafa Efendi : Çerkeşî Mustafa Efendi (1743-1814), Zoralı Şeyh Mehmed Efendi’den hilâfet alan; Şâbâniyye’nin Çerkeşiyye kolunu geniş bir coğrafyaya taşıdığı için pîr-i sânî anılan ve şeriat-tarikat bütünlüğünü savunan Halvetî-Şâbânî mürşididir.
Gerede'deki tekkesi · TürkiyeGerede'deki tekkesi
Hilâfetinden sonra Gerede'de açtığı ve kaynağın otuz altı yıl irşad faaliyetinde bulunduğunu bildirdiği tekke. Vefatında tekkenin hazîresine defnedildi. Maliye Nâzırı Gazi Ahmed Muhtar Paşa tekkeye iki ocaklı bir su değirmeni vakfetmiştir. Halifeleri aracılığıyla Nevrekop, İstanbul, Bolu, Kütahya ve Uşak'a uzanan ağın merkezi…
Geredeli Hacı Halil Efendi Türbesi · TürkiyeGeredeli Hacı Halil Efendi Türbesi
Maliye Nâzırı Gazi Ahmed Muhtar Paşa'nın Halil Efendi için yaptırdığı türbe. Mehmed Rifat'ın düşürdüğü ve bugün türbe kitâbesinde yer alan “Cinâna döndü makām-ı Halîl Efendi” mısraı vefat tarihini verir. Kaynak türbenin tekke hazîresindeki yerini tarif etmediği için koordinat verilmemiştir.
Bolu · Göynük — İrşad, Vefat ve Türbe Çevresi · TürkiyeGöynük — İrşad, Vefat ve Türbe Çevresi
Akşemseddin’in coğrafi hafızası Son yıllarını geçirdiği, 863/1459’da vefat ettiği ve türbesinin bulunduğu şehir. Biyografideki yeri Şemseddin Muhammed b. Hamza, Akşemseddin (1390-1459), Hacı Bayrâm-ı Velî’nin halifesi, Şemsiyye-i Bayramiyye’nin pîri; âlim, hekim, şair ve İstanbul’un fethinin manevî rehberlerindendir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat…
Sarban Tekkesi · TürkiyeSarban Tekkesi
Kaynakta geçen mekân Sarban Tekkesi , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Şeyh Ahmed-i Sârbân.
Fatih · Safranbolulu İsmail Necati Efendi el-Gümüşhanevi Türbesi · TürkiyeSafranbolulu İsmail Necati Efendi el-Gümüşhanevi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH SAFRANBOLULU İSMAİL NECATİ EFENDİ EL-GÜMÜŞHANEVİ” adıyla, GÜMÜŞHANEVİYYE çevresinde, FATİH/İSTANBUL ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN'IN TÜRBESİ YAKININDA KABRİ BULUNMAKTA. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 5 CEMAZİYELEVVEL 1337 olarak verilir. Bu tarih,…
Safranbolu · TürkiyeSafranbolu
Vasiyetiyle talebelerine tâbi olmalarını istediği halefi Necâti Efendi'nin nisbesini aldığı şehir. İlişkili kişi dosyası Hasan Hilmi Efendi : Hasan Hilmi Efendi (1825–1911), Azdavaylı; Gümüşhaneli Ahmed Ziyâeddin’in yaklaşık elli yıllık hizmetinde yetişen, iki defa vekilliğini ve ardından Gümüşhânevî Dergâhı postnişinliğini üstlenen Nakşibendî-Hâlidî şeyhidir.
Safranbolu · TürkiyeSafranbolu
9 Kasım 1866'da doğduğu şehir; babası Kayıkçızâde Mustafa Sâdık Efendi'dir. İlişkili kişi dosyası Sâdık Vicdânî : Kastamonu'dan Balkanlar, Basra, Ankara, Bursa ve İstanbul'a uzanan memuriyet hayatını Nakşî-Hâlidî mensubiyeti ve tarikat tarihi araştırmalarıyla birleştiren Tomâr-ı Turuk müellifi.
Zora köyü · TürkiyeZora köyü
İntisap edip hilâfet aldığı Halvetî-Şâbânî şeyhi Mehmed Efendi'nin yetiştiği köy. İlişkili kişi dosyası Çerkeşî Mustafa Efendi : Çerkeşî Mustafa Efendi (1743-1814), Zoralı Şeyh Mehmed Efendi’den hilâfet alan; Şâbâniyye’nin Çerkeşiyye kolunu geniş bir coğrafyaya taşıdığı için pîr-i sânî anılan ve şeriat-tarikat bütünlüğünü savunan…
Anabolu (Nauplia) · YunanistanAnabolu (Nauplia)
Cerrâhiyye'nin Mora'daki ilk tekkesinin bulunduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Moravî Mehmed Emin Efendi : Moravî Mehmed Emin Efendi (1730–1794), Anabolu’da intisap edip İstanbul’da Sertarîkzâde yanında yetişen; 1782 yangınından sonra Cerrâhî Âsitânesi’ni yeniden kuran postnişindir.
Anabolu (Nauplia) · YunanistanAnabolu (Nauplia)
Mora'da açtığı ilk tekkenin bulunduğu şehir. İlişkili kişi dosyası Moravî Yahyâ Şerefeddin Efendi : Moravî Yahyâ Şerefeddin Efendi (1650–1770), saray hizmetinden Nûreddin Cerrâhî’ye intisap eden; Anabolu merkezli kırk beş yıllık irşadıyla Cerrâhiyye’yi Mora’da yayan ve 1770’te âsitâne postuna geçen şeyhtir.