tarikat.orgMEKÂNLAR ATLASI
İrşadın mekândaki hafızası
Tekkeler, dergâhlar, âsitâneler, türbeler ve ziyaretgâhlar; şahsiyetler, yollar ve şehirler arasındaki bağları görünür kılan tarihî irşad durakları olarak birlikte okunur.
Abdülkādir Geylânî Külliyesi
Abdülkādir Geylânî’nin Bağdat’taki ders, vaaz ve irşad çevresiyle ilişkilendirilen külliye, Kadiriyye’nin başlıca pîr makamıdır. Geylânî’nin tarihî şahsiyeti, eserleri ve daha sonraki Kadirî kol çeşitliliği bu merkezden hareketle fakat birbirine karıştırılmadan anlatılır.
Abdülkādir-i Geylânî Kabri · IrakAbdülkādir-i Geylânî Kabri
Mevlânâ Hâlid’in emriyle istihare için gittiği yer; kaynak, ceddi Abdülkādir-i Geylânî’nin ona Mevlânâ Hâlid’e teslim olmasını söylediğini nakleder. Bu mânevî izin, intisabının başlangıcı sayılır. Yapının konumu kaynakta tarif edilmediğinden koordinat verilmemiştir.
Abdülkādir-i Geylânî Külliyesi · IrakAbdülkādir-i Geylânî Külliyesi
Üç kez tekrarlanan rüya üzerine kardeşi Hasan ile ziyarete gittiği kabirlerden biri; Kādiriyye'nin merkezidir. İlişkili kişi dosyası Ahmed el-Bedevî : 596/1200’de Fas’ta doğan, Mekke’de yetişen ve Irak seyahatinden sonra Tantâ’ya yerleşen Ahmed el-Bedevî, Bedeviyye’nin pîridir. Abdül‘âl b. Fakih’in kurumsallaştırdığı irşad halkası, Tantâ’yı…
Abdülkādir-i Geylânî Külliyesi · IrakAbdülkādir-i Geylânî Külliyesi
Vefat ettiği ve medfun bulunduğu yer; Kādiriyye'nin âsitânesidir. Bağdat ve çevresindeki Geylânî seyyidleri Moğol ve Timur istilâlarında şehri terketmek zorunda kaldıklarında bile cedlerinin türbesinin bulunduğu bu yere dönmüşlerdir.
Abdülkādir-i Geylânî Külliyesi · IrakAbdülkādir-i Geylânî Külliyesi
Kādiriyye'nin merkez dergâhı; postnişini Bağdat nakîbüleşrafı Seyyid Feyzullah Efendi'ye burada intisap etmiş, erbaîn çıkarıp seyrüsülûkünü tamamlamıştır. İlişkili kişi dosyası İsmâil Rûmî : Kādiriyye’nin Rûmiyye kolunu İstanbul ve Osmanlı coğrafyasında teşkilâtlandıran pîr.
Bâbülerec Medresesi · IrakBâbülerec Medresesi
Hocası Ebû Sa'd el-Muharrimî'nin kendisine tahsis ettiği medrese; hadis, tefsir, kıraat, fıkıh ve nahiv okutup vaaz vermeye burada başladı, sonra hepsini bırakıp inzivaya çekildi. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Abdülkādir-i Geylânî : Abdülkādir-i Geylânî (1077-1166), Gîlân’dan Bağdat’a gelerek hadis, fıkıh ve tasavvufta…
Bâbülerec Medresesi · IrakBâbülerec Medresesi
Bağdat'ta Bâbülerec'deki medresesi. Kaynakta "hocası Ebû Saîd'in kendisine tahsis ettiği Bâbülerec'deki medrese" diye anılır: fıkıh talebesi Abdülkādir-i Geylânî burada hadis, tefsir, kıraat, fıkıh ve nahiv okutmuş ve vaaz vermeye başlamıştır.
Bâbülhalbe · IrakBâbülhalbe
Cemaati medreseye sığmaz olunca vaaz meclisini naklettiği caminin bulunduğu semt; açık havadaki vaazlarını dinlemek için yetmiş bin kişinin geldiği rivayet edilir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Abdülkādir-i Geylânî : Abdülkādir-i Geylânî (1077-1166), Gîlân’dan Bağdat’a gelerek hadis, fıkıh ve tasavvufta yetişen; medrese, ribat…
Bağdat · IrakBağdat
29 tarihî kayıt ve 29 şahsiyet bağlantısı tek şehir dosyasında birlikte gösteriliyor.
Bağdat — kadılık ve vefat şehri · IrakBağdat — kadılık ve vefat şehri
Kadılık ve son yıllar Çalık Ya‘kūb Efendi 972 yılı Rebîülevvelinde Bağdat kadılığına getirildi. Kaynaklar burada yaklaşık üç yıl görev yaptığını, hüküm ve muamelelerinde adalet ve kararlılığı gözettiğini bildirir. Vefat kaydı ve haritanın sınırı 975/1567-68 yılında Bağdat’ta vefat etti; ölüm haberinin İstanbul’a Şevval…
Bağdat (Ebü'l-Leys es-Semerkandî Camii) · IrakBağdat (Ebü'l-Leys es-Semerkandî Camii)
Kendi eserindeki kayda göre Muînüddin Çiştî'ye intisap edip hırka giydiği yer; Evhadüddîn-i Kirmânî ve Şehâbeddin es-Sühreverdî'nin sohbetlerinde de burada bulunmuştur. Konum şehir merkezine göredir. İlişkili kişi dosyası Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî : Kutbüddin Bahtiyâr Kâkî (ö. 633/1235), Muînüddin Hasan el-Çiştî’nin halifesi; Çiştiyye’yi Delhi’de…
Bağdat (Merzübâniyye Hankahı) · IrakBağdat (Merzübâniyye Hankahı)
Müderrislik yaptığı, müderrisliği bırakıp Rükneddîn-i Sücâsî'ye intisap ettiği şehir. 632'de (1234) halifenin daveti üzerine dönüp Merzübâniyye Hankahı'na şeyh tayin edildi ve 21 Mart 1238'de burada vefat etti.
Tarihî merkez · Bağdat kadılığı · IrakBağdat kadılığı
Alâeddin Ali el-Manavî’nin coğrafi hafızası 964/1557’de kadı olarak tayin edildiği Osmanlı eyalet merkezi. Biyografideki yeri Alâeddin Ali el-Manavî (ö. 974/1566-67), Kemalpaşazâde’den mülâzemet alan; İnegöl, İstanbul, Trabzon ve Manisa medreselerinden Bağdat kadılığına yükselen Osmanlı âlimidir. Bu mekân dosyası, söz konusu hayat çizgisindeki “Bağdat…
Bağdat'taki tekkesi · IrakBağdat'taki tekkesi
Bağdat'ta bir tekkede şeyhlik yapmıştır; yeğeni Ebü'n-Necîb es-Sühreverdî'ye sûfî hırkasını burada bulunduğu sırada giydirmiştir. Tekkenin adı kaynakta verilmemektedir. İlişkili kişi dosyası Kadı Vahyüddin : Kadı Vahyüddin, Halvetiyye–Cerrâhiyye ortak silsilesinin dînever hattı halkalarındandır. Kişi dosyasında hayatı, irşad bağlantıları ve gelenek içinde kendisine nispet…
Cîl · IrakCîl
767'de (1365-66) doğduğu, Bağdat yakınlarındaki kasaba; nisbesi buradan gelir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Abdülkerîm el-Cîlî : Abdülkerîm el-Cîlî (1365/66-1428), Yemen’de Şerefüddin el-Cebertî’nin terbiyesinde yetişen; Kādirî aidiyetini İbnü’l-Arabî’nin metafizik mirasıyla buluşturan ve insan-ı kâmil öğretisini kapsamlı bir sistem halinde açıklayan âlim, şair…
Bağdat · Dâvûd-i Tâî Türbesi · IrakDâvûd-i Tâî Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH DAVUD-İ TAİ” adıyla, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi IRAK'IN BAĞDAT ŞEHRİNDE TÜRBESİ BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 160 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Dicle kıyısındaki ribât ve medresesi · IrakDicle kıyısındaki ribât ve medresesi
Müridleriyle birlikte kaldığı Dicle kenarındaki harabenin yerine yapılan tekke (ribât) ve yanındaki medrese. Zehebî, diğer müelliflerin aksine burada iki ribât yapıldığını kaydeder. Bağdat'ta vefat edince bu medresenin yanına defnedilmiştir.
Ebû Bekir eş-Şiblî'nin merkadi (İmâm-ı Âzam civarı) · IrakEbû Bekir eş-Şiblî'nin merkadi (İmâm-ı Âzam civarı)
Sefîne'ye göre Ebû Bekir eş-Şiblî'nin kabri Bağdat'ta İmâm-ı Âzam Ebû Hanîfe'nin türbesinin bulunduğu civardadır. Koordinat, metinde işaret edilen İmâm-ı Âzam Külliyesi çevresi için yaklaşık olarak verilmiştir; kabrin tam yeri metinde belirtilmemiştir.
Ebü'n-Necîb Ribâtı ve Medresesi · IrakEbü'n-Necîb Ribâtı ve Medresesi
Şeyhinin Dicle kenarında kurduğu ribât ve medrese; vefatından sonra makamına o oturmuştur. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Kutbüddin Ebherî : Bu kayıt Şeyh Kutbeddin-i Ebheri ana dosyasıyla birleştirildi.
Ebü'n-Necîb Ribâtı ve Medresesi (Dicle kenarı) · IrakEbü'n-Necîb Ribâtı ve Medresesi (Dicle kenarı)
Müridleriyle birlikte kaldığı harabenin yerine yapılan tekke ve yanındaki medrese; 563/1168'de vefat edince medresesinin yanına defnedilmiştir. Zehebî diğer müelliflerin aksine iki ribât yapıldığını kaydeder. Konum yaklaşıktır.
Bağdat · Ebü'N-Necib Sühreverdi Türbesi · IrakEbü'N-Necib Sühreverdi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR EBÜ'N-NECİB SÜHREVERDİ” adıyla, SÜHREVERDİYYE çevresinde, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi IRAK'IN BAĞDAT ŞEHRİNDE TÜRBESİ BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 563 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Geylânî Medresesi ve Şeyh Abdullah Hırpanî Medresesi · IrakGeylânî Medresesi ve Şeyh Abdullah Hırpanî Medresesi
Süleymaniye yoluyla Bağdat'a giden Osman et-Tavîlî'nin, önce büyük âlimlerin yetiştiği Geylânî Medresesi'ne, sonra Şeyh Abdullah Hırpanî'nin medresesine devam ettiği yer. İkincisinde müderris bulunan Mevlânâ Hâlid-i Bağdâdî ile burada tanıştı; zâhirî ilimlerde icâzeti de, iki yıl sonra hilâfeti de ondan aldı. Koordinat Bağdat…
Bağdat · Habib el-Acemi Türbesi · IrakHabib el-Acemi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH HABİB EL-ACEMİ” adıyla, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi IRAK'IN BAĞDAT ŞEHRİNDE TÜRBESİ BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 120 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Bağdat · Hüseyin Cüneyd-İ Bağdadi Türbesi · IrakHüseyin Cüneyd-İ Bağdadi Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “HZ. PİR HÜSEYİN CÜNEYD-İ BAĞDADİ” adıyla, CÜNEYDİYYE çevresinde, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi IRAK'IN BAĞDAT ŞEHRİNDE TÜRBESİ BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 297 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca…
Kâzımeyn · IrakKâzımeyn
İmâmetin kendisinden sonra geçtiği oğlu Mûsâ el-Kâzım'ın medfun bulunduğu türbe. İlişkili kişi dosyası Ca‘fer es-Sâdık : Ca‘fer es-Sâdık (ö. 148/765), Medine’de yetişen Ehl-i beyt imamı, güvenilir hadis râvisi ve müctehid fakih; zühd, ilim ve mârifet mirasıyla Nakşibendiyye, Bektaşiyye ve başka irşad silsilelerinde…
Kâzımeyn Türbesi · IrakKâzımeyn Türbesi
Bağdat'ın kuzeybatısındaki Mekābirukureyş'in Bâbüttibn mahallinde medfundur. Torunu Muhammed et-Takī de buraya gömülmüş, türbe Şah İsmâil tarafından genişletilip Kanûnî Sultan Süleyman zamanında tamamlanmıştır.
Kerh (Bağdat) · IrakKerh (Bağdat)
Üstadı olduğu rivayet edilen Ma'rûf-i Kerhî'nin semti; kaynaklar bu rivayeti Medine dışına çıkmadığı gerekçesiyle şüpheyle karşılar. İlişkili kişi dosyası Ali er-Rızâ : Ebü’l-Hasen Ali er-Rızâ b. Mûsâ el-Kâzım (ö. 203/818), Medine’de hadis ve fıkıh öğreten; Me’mûn’un veliaht ilânıyla Horasan’a geçen, ilmi, zühdü…
Kerh, Bağdat · IrakKerh, Bağdat
155'te (772) doğduğu semt; hurdacı dükkânı buradaydı. Aynı semt, üstadı Ma'rûf-i Kerhî'ye de nisbesini vermiştir. İlişkili kişi dosyası Serî es-Sakatî : Serî es-Sakatî, helâl kazanç, güzel ahlâk ve şeriatla mârifetin birlikteliğini vurgulayan; Cüneyd-i Bağdâdî üzerinden Bağdat tasavvuf mektebini derinden etkileyen sûfîdir.
Kerh, Bağdat · IrakKerh, Bağdat
Doğduğu ve nisbesini aldığı mahalle; İbn Teymiyye buradan hiç çıkmadığını ileri sürmüş, kaynak ise çıktığının kayıtlı olduğunu belirtmiştir. Aynı mahalle Serî es-Sakatî'nin de doğum yeridir. İlişkili kişi dosyası Ma‘rûf-i Kerhî : Ma‘rûf-i Kerhî, Bağdat’ın Kerh çevresinde yaşayan; zühd, fütüvvet ve ilâhî muhabbet…
Bağdat · Ma‘rûf-i Kerhî Türbesi · IrakMa‘rûf-i Kerhî Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH MA'RUF-İ KERHİ” adıyla, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi IRAK'IN BAĞDAT ŞEHRİNDE TÜRBESİ BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 200 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Ma'rûf-i Kerhî Türbesi ve Camii · IrakMa'rûf-i Kerhî Türbesi ve Camii
Zâviyesinin bulunduğu yere defnedildi; kabrinin çevresinde kendi adıyla anılan bir kabristan oluştu ve mezarının üzerine bir cami inşa edildi. Kısa sürede ziyaretgâh hâline gelmiş, “tecrübe edilmiş bir ilâç” diye anılmıştır.
Me'mûniyye Dergâhı · IrakMe'mûniyye Dergâhı
Bağdat’taki tarikat merkezi Şeyhin Bağdat’ta idare ettiği tekkelerden biridir; Zevzenî, Nâsıriyye ve Bistâmiyye tekkeleriyle birlikte anılır. Vefatından sonra burada yerine oğlu Ebû Ca‘fer İmâdüddin Muhammed geçmiş, ardından torunu Cemâleddin Abdurrahman tarikat faaliyetini sürdürmüştür.
Merzübâniyye Tekkesi · IrakMerzübâniyye Tekkesi
Halife Nâsır-Lidînillâh'ın kendisini ziyaret ettiği ve onunla baş başa görüştüğü tekke. İlişkili kişi dosyası Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî : Bu kayıt Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî ana dosyasıyla birleştirildi.
Nizâmiye Medresesi · IrakNizâmiye Medresesi
620 (1223) civarında gidip öğrenim gördüğü medrese; Şehâbeddin es-Sühreverdî'den ve Müstansıriyye müderrisi İbnü'l-Cevzî'den etkilendi. İlişkili kişi dosyası Sa‘dî-i Şîrâzî : Sa‘dî-i Şîrâzî, akıcı nesri, hikmetli hikâyeleri ve gazelleriyle Fars edebiyatını; Gülistân ve Bostân’ın yüzyıllar süren tedrisiyle Osmanlı ahlâk ve tasavvuf kültürünü derinden…
Nizâmiye Medresesi · IrakNizâmiye Medresesi
507/1113 civarında talebe olarak girdiği, 545/1150'de başmüderris tayin edildiği ve 547/1152'de bırakmak zorunda kaldığı medrese. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Ebü’n-Necîb es-Sühreverdî : Ebü’n-Necîb Ziyâeddin Abdülkāhir es-Sühreverdî (ö. 563/1168), Ahmed el-Gazzâlî’den yetişen sûfî, fakih ve muhaddis; Âdâbü’l-mürîdîn’in müellifi ve Şehâbeddin Ömer es-Sühreverdî’nin…
Nizâmiye Medresesi · IrakNizâmiye Medresesi
Babasının okuyup müderrislik yaptığı medrese; kendisi on altı yaşında amcası Ebü'n-Necîb'in yanına gelerek aynı çevrede yetişmiştir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî : Bu kayıt Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî ana dosyasıyla birleştirildi.
Bağdat · Rükneddin Sincâsî Türbesi · IrakRükneddin Sincâsî Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH RUKNEDDİN SİNCAŞİ” adıyla, EBHERİYYE çevresinde, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi BAĞDAT YER BİLİNMİYOR İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 628 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Bağdat · Seriyyü's-Sakatî Türbesi · IrakSeriyyü's-Sakatî Türbesi
Ziyaretgâh kaydı Kaynakta “EŞ-ŞEYH SERİYYÜ'S SAKATİ” adıyla, BAĞDAT/IRAK ziyaretgâh kaydı olarak yer alır. Adres tarifi IRAK'IN BAĞDAT ŞEHRİNDE TÜRBESİ BULUNUYOR. İrtihal kaydı Kaynak veri kümesinde hicrî irtihal tarihi 257 olarak verilir. Bu tarih, şahsiyet dosyasındaki biyografik tarihle ayrıca karşılaştırılmalıdır.
Sühreverdî Türbesi, Verdiye · IrakSühreverdî Türbesi, Verdiye
1 Muharrem 632'de (26 Eylül 1234) vefat edip ertesi gün defnedildiği türbe; Verdiye semtindedir. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî : Bu kayıt Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî ana dosyasıyla birleştirildi.
Şihâbeddin es-Sühreverdî Türbesi · IrakŞihâbeddin es-Sühreverdî Türbesi
1 Muharrem 632'de (26 Eylül 1234) vefat edince cenazesinin ertesi gün defnedildiği türbe. İlişkili kişi dosyası Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî : Bu kayıt Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî ana dosyasıyla birleştirildi.
Şûnîziyye Kabristanı · IrakŞûnîziyye Kabristanı
654'te (1256) vefat edip Cüneyd-i Bağdâdî ile Serî es-Sakatî'nin mezarları yanına defnedildiği kabristan. Konum yaklaşıktır. İlişkili kişi dosyası Necmeddîn-i Dâye : Rey'den Hârizm'e, Anadolu'dan Bağdat'a uzanan hayatı ve Mirṣâdü'l-ibâd başta olmak üzere eserleriyle Kübrevî düşünceyi Moğol istilası sonrasında geniş bir coğrafyaya taşıdı.
Şûnîziyye Kabristanı · IrakŞûnîziyye Kabristanı
Kabri, yeğeni ve talebesi Cüneyd-i Bağdâdî'nin yanı başındadır. Konum yaklaşıktır; aynı kabristana sonradan Necmeddîn-i Dâye de defnedilmiştir. İlişkili kişi dosyası Serî es-Sakatî : Serî es-Sakatî, helâl kazanç, güzel ahlâk ve şeriatla mârifetin birlikteliğini vurgulayan; Cüneyd-i Bağdâdî üzerinden Bağdat tasavvuf mektebini derinden etkileyen…
Şûnîziyye Mezarlığı · IrakŞûnîziyye Mezarlığı
297'de (909) vefat edip dayısı ve şeyhi Serî es-Sakatî'nin yanına defnedildiği mezarlık. Cenaze namazında 60.000 kişinin bulunduğu rivayet edilir. İlişkili kişi dosyası Cüneyd-i Bağdâdî : Ebü’l-Kāsım Cüneyd b. Muhammed el-Hazzâz el-Kavârîrî (ö. 297/909), fıkıh ve hadis tahsilini tevhid, fenâ, bekā, sahv ve…
Verdiye Türbesi · IrakVerdiye Türbesi
1 Muharrem 632'de (26 Eylül 1234) vefat etti; cenazesi ertesi gün Bağdat'ın Verdiye semtindeki türbeye defnedildi. İlişkili kişi dosyası Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî : Bu kayıt Şihâbeddin Ömer es-Sühreverdî ana dosyasıyla birleştirildi.
Silivrikapı · Bağdatlı Dergahı · TürkiyeBağdatlı Dergahı
Kaynakta geçen mekân Bağdatlı Dergahı , Sefîne-i Evliyâ içinde 1 ayrı kişi veya olay bağlamında anılır. Bu kayıt, eserdeki irşad, postnişinlik, intisap ve defin bağlantıları bir araya getirilerek oluşturulmuştur. Kişi ve gelenek bağlantıları Mekânla doğrudan ilişkilendirilen şahsiyetler: Seyyid Mahmud Celâleddin Efendi.