tarikat.orgBahâeddin Zekeriyyâ Multânî, Necîbüddin Buzguş ve bölgesel kollar üzerinden yolun coğrafi genişlemesi.
Multan hattı
Bahâeddin Zekeriyyâ Multânî’nin Bağdat’ta Şihâbeddin Ömer’le buluşması, kısa fakat sonuçları uzun süren bir aktarım kurdu. Multan’a hilâfetle dönen Zekeriyyâ, ilim ehlinin de katıldığı geniş bir çevre oluşturdu ve müridlerine Avârifü’l-maârif okuttu.
Oğlu Sadreddin, Fahreddin Irâkî ve Emir Hüseynî Herevî gibi isimler bu çevrenin edebî ve tasavvufî etkisini genişletti. Kaynaklarda bu hat Bahâiyye adıyla anılır. Irâkî’nin daha sonra Konya’da Sadreddin Konevî ve Mevlânâ çevresiyle teması, bölgesel ağların birbirinden yalıtılmış olmadığını gösterir.
Şiraz hattı
Necîbüddin Ali Buzguş, Hicaz’da Sühreverdî ile tanıştı; eğitiminden sonra Şiraz’a dönerek irşad faaliyetini sürdürdü. Buzguşiyye yahut Necîbiyye adı verilen kol, oğlu Abdurrahman ve sonraki halkalarla devam etti. Abdurrahman’ın Avârifi Farsçaya çevirmesi, yayılmada tercümenin rolünü gösterir.
Orta Asya ve başka çevreler
Seyfeddin Bâharzî gibi halifeler Orta Asya’da etkili oldu. Buna karşılık her tarihî temas doğrudan bir kol kuruluşu sayılmamalıdır. Sitedeki kol şeması, kesin hilâfet ve kurumlaşma kaydı bulunan hatları, daha gevşek tesir ve görüşme ilişkilerinden ayırır.