tarikat.orgHAYATI VE TARİHTEKİ YERİ
Hayatı ve irşad çevresi
ŞİRVANi ŞEYH İSMAİL EFENDİ
es-Seyyid eş-Şeyh İsmail Siraceddin en-Nakşıbentli el-Halidi eş-Şirvani hazret leri 1 19 7 sene-i hicriyyesinde ( 1 783 ) Şirvan vilayeti dahilinde Şemahi kazasına tabi' Kürdemir karyesinde doğdu. Aba vü ecdadının eserine ittibaen Şemahi ulemasından lnşiiallah bu mektup dostumuz Şeyh Muhammed Yasin e (Al.Wı onun izzetini daim eylesin) ulaşır ve ' onun ellerini öper.
8642" 22 Saban 1 304/( 1 6 Mayıs 1 887) es-Seyyid Muhammed Emin es-Senfısi el-Mehdi" Mektubun sonundaki 8642 rakamı (c_) kelimesindeki harflerin rakam değeridir; bu rakam mektuplarda zarf üzerine ve metin sonuna yazı !arak mektubun emniyeti sağlandığına ve yerine sa• limen ulaşacağına inanılırdı .. ( H ) Erbili Şeyh Muhammed Es'ad Efendi 36 1 Muhammed Nı1ri Efendi'den ahz-i ilme mübaşeret eyledi. 1 205/( l 79 l ) 'te Erzincan'a azimet ve meşahir-i fuzaladan Evliya-zade Abdurrahman Efendi'nin bezm-i irfanına müdavemetle tekmil-i nüsah ve ahz-i icazet etti. Muahharan Tokat'a gitti ve bir kaç sene mukim oldu.
Bağdad'a giderek eş-Şeyh Yahya el-Mervezi el-lmadi hazretlerin den ilm-i hadis ve Molla Muhammed b. Adem hazretlerinden ulum-ı hikemiyye tah sil buyurdu. 1 220/( I BOS ) 'de Burdur'a azimetle ulema-yı mahalliyyeden ba'zılarına kütüb-i fıkhiyye okuttuktan sonra Şirvan'a avdet ve maskat-ı re'sinde yedi sene neşr-i ma'ri fet eyledi. Bu esnada fariza-i haccı eda ve Ravza-i mutahhara-i hayru'l-enamı ziyaret i le iktisab-ı feyz-i bi- intiha ederek avdetinde Beytü'l-Makdis'i de ziyaretle 1 228/( 1 8 1 3)'de lstanbul'a muvasalat etti.
Bir kaç ay ikametle Mevlana Abdullah ed Dehlevi (kuddise sırruhft) hazretlerinin enfas- ı kudsiyyesinden istifaza etmek üzere Hindistan'a azimeti tasmim edip Basra'ya vusulünde Mevlana-yı müşarünileyh cani binden bir işiiret-i ma'neviyye zuhı1ruyla Mevlana Ziyaeddin Halid (Kuddise sırruhft) hazretlerinin nezd-i alilerine gidilmesi ve orada süluk ve istifazada bulunulması emr buyurulmakla derhal Bağdad'a teveccüh eyledi.
Cenab-ı Halid'den hilafet-i mutlaka ve ulum-ı zahire vü batına ile irşiid-ı nasa me'zuniyyet-i kamile ahı ettikten sonra 1 233/( 1 8 18)'te emr-i müşiirünileyh ile Şir van'a azimet ve dokuz sene havass u avamı zahiren ve batınen irşada himmet buyur du. Orada teehhül ederek ilk veled-i muhteremi olarak es-Seyyid Abdülhamid Efen di doğdu. ( Bu oğlu) 1 262/( 1 846)'de garikan vefat etti. Şirvan'da Muhammed el-Yeraği Efendi'ye, o da meşhfü Şeyh Şamil Efendi'ye hi lafet verdi. Hz. Aziz, müşarünileyhima ve yirmibin zattan mürekkeb müridanı ile be raber Rusya Muharebesi'nde bulunarak Ruslar tarafından habs olundu.
Hulefa-yı kira mından Ahmed Efendi, müşiirünileyhe bedel olmak üzere kendini habs ettirmesiyle Hz. Aziz ıtlak olunarak 1 242/( 1 826)'de Ahıska'ya gitti. Ba'dehu Ahmed Efendi, Bu hara tarikıyla firar ve Ahıska'ya gelerek nezd-i Aziz'de karar etti. Ruslar, Ahıs ka'yı istila ettiklerinde Aziz, Amasya'ya rıhlet ve dört sene ikamet eyledi. Orada ikin ci mahdumu sadr-ı esbak Muhammed Rüşdi Paşa26 1 1 244/( 1 828)'de tevellüd eyledi. Hz. Aziz, Amasya'dan Sivas'a giderek dokuz sene ikamet ve neşr-i feyz ü ma'rifet buyurdu.
Üçüncü oğlu, Anadolu kazaskerlerinden Ahmed Hulusi Efendi 1 249/ ( 1 833 )'da orada doğdu.262 26 1 . H icaz valisi iken 1 1 Şa'ban 1 29 1/(24 Eylül 1 874 )'de Tfüf'de irtihal ile Abdullah b. Abbas (Radı ya'llli/m an/ımııii ) 'nın civiir-ı kabrine defn olundu. Efiid ıl ve vüzeradan idi. 262. Ahmed Hulusi Efendi, Amasya'da 4 Kanı'.ln-ı siini 1 304/( 1 6 Ocak 1 888)'de vefat ederek peder-i azizinin yanına defu olundu.
Doğumu ve ilk tahsili
Sefîne-i Evliyâ onu “Şirvânî Şeyh İsmâil Efendi” başlığıyla anar ve tam künyesini kaydeder: es-Seyyid eş-Şeyh İsmâil Sirâceddin en-Nakşibendî el-Hâlidî eş-Şirvânî. Bu künye tek başına bir güzergâh özetidir; seyyidlik nispetini, Nakşibendî bağlılığını, Hâlidî kolunu ve Şirvan menşeini bir arada taşır.
Metne göre 1197 sene-i hicriyyesinde (1783) Şirvan vilâyeti dâhilinde Şemâhî kazasına bağlı Kürdemir köyünde doğdu ve ataları ile dedelerinin yolunu izleyerek Şemâhî ulemâsından tahsile başladı. Kaynak bu noktada kesildiği için ilk hocalarının adları bu nüshadan öğrenilememektedir. Doğum yılı konusunda kişi dosyasındaki 1782 kaydı ile Sefîne'nin verdiği 1197/1783 arasında bir yıllık fark bulunmakta olup, ikisi de burada olduğu gibi bırakılmıştır.