Kethüdâzâde Mehmed Efendi

Ailesi ve ilmiye yoluna girişi

Mehmed b. Mustafa, IV. Mehmed'in annesi Hatice Turhan Sultan'ın kethüdâsı Mustafa Efendi'nin oğludur. “Kethüdâzâde” nisbesi bu aile görevinden gelir. Zilkade 1097/Eylül-Ekim 1686'da Şeyhülislâm Ankaravî Mehmed Efendi'den mülâzemet aldı.

Medreseler ve vakıf denetimi

Fâtıma Hanım, İskender Bey, Şeyhülharem, Kasımpaşa, Şahkulu, Piyale Paşa, Sahn-ı Semân, Nişancı Paşa-yı Cedîd, Gazanfer Ağa, Sultan Selim ve Süleymaniye Dârülhadisi gibi medreselerde görev yaptı. Başmakçızâde Seyyid Ali Efendi'nin şeyhülislâmlığı sırasında onun nezaretindeki vakıfların müfettişliğine getirildi. Daha sonra Haremeyn-i Şerîfeyn Evkafı müfettişi oldu.

Kadılıkları

Kudüs kadılığına, ardından Mekke payesiyle Mısır kadılığına tayin edildi. Keşan, Balya, Gelibolu, Kili ve Lapseki gibi kazalar farklı zamanlarda arpalık olarak verildi; bunlar yaşanmış ikamet veya manevî irşad coğrafyası sayılmadı. 1138/1726'da İstanbul kadısı oldu.

Vefatı ve defin yeri

24 Safer 1141/30 Eylül 1728 gecesi vefat etti. Ertesi gün cenazesi Ayasofya-i Kebîr Camii'ne getirildi; öğle namazından sonra Üsküdar'da defnedildi. Kaynak daha dar bir defin noktası vermediğinden üretilmedi.

Kaynağın şahsiyet tasviri

Vekāyi‘u’l-fuzalâ onu fıkıh ve mesele bilgisi kuvvetli, vakur, meclis idaresinde mahir ve görevlerinde cesur bir âlim olarak anlatır. Kaynağın övgü dili tarihî tasvir olarak korundu; modern bir değer hükmüne çevrilmedi.