Gelenek içi anlatı
Bu bölüm, bağlı topluluğun aktardığı menkıbe hafızasıdır; tarihî biyografiyle aynı kesinlik düzeyinde değerlendirilmez.
Kuşu kurtaran nazar
Sefîne’de bir doğanın küçük bir kuşu kovaladığı sırada Necmeddîn-i Kübrâ’nın bakışını kuşa çevirdiği anlatılır. Şeyhin nazarıyla kuşun güç bulup doğandan kurtulduğu nakledilir.
Menkıbe, Necmeddîn-i Kübrâ’ya verilen “velî-tırâş” unvanı ve mânevî nazarın insanı tehlikeden kurtarıp olgunlaştırması fikriyle birlikte okunur. Olay zoolojik veya tarihî kayıt değil, nazar ve himmet remzidir.