Şeyh Tâlib-i İrşâdi

Hayatı ve irşad çevresi

ŞEYH TALiB--i İRŞADI 1 235/( 1 820) senesinde Bayındır'da tevellüd eylemiştir Derebey-zade Helvacıoğ lu Ahmed Efendi namıyla yad olunurdu. Pederi ve validesinin bir tanesi idi. Yirmi ya şına kadar tahsil-i ibtidiiide bulunmuştur. 1 25 5/( 1 839) tarihinde medresede tahsilde iken Şeyh Ömer-i Hulusi ve Şeyh Hüseyin Hakki Efendiler hazeratı medreseyi ziya ret kasdıyla geldiklerinde sahib-i tercümenin hal ü istikbalindeki ulviyyeti görüp, kendisini taltif etmişlerdi. Hin-i müfiirakatında beynehümde şedid bir rabıta-i mu habbet husule gelip, her iki taraf bu muhabbetin taht-ı te'sirinde kaldığından Hz.

Hu lusi, cenab-ı Hakki'ya hıtaben, "Talib benim, irş&l senin . " buyurarak bunun üzerine Şeyh Hakkı Efendi dua buyurup, " Efendim! Can senin, canan senin." diye cevab ver miş ve bu sırada asar-ı feyz tecelli-nüma olmuştur. Bu ülfet ü sohbet ve nasib u bey'at medrese kenarında akar çeşme yanında incir ağacı altında ekin tarlası yanında vaki' olup, süt içilmiş, bal tenavül olunmuş olduğu nu öğrendim. Müşarünileyhte bir hal zuhGr edip, aşk u muhabbetle seyr ü süluka baş lamış on beş sene mücahede etmiştir.

1 270/( 1 854) senesinde bir sırr-ı ma'nevi zuhu ruyla dağlarda, bağlarda inzivaya başlayıp, bu hal 1 277/( 1860) senesine kadar sürmüş tür. Bu müddet zarfında asla tese"üle rağbet ve avam ile ülfet eylemeyip saçı ve saka lı uzatmıştır. Seyahat ve uzletten avdetinde bir hasır parçasına bürünmüş olduğu halde Hz. Hulusi'nin huzuruna dahil olmuştu. Şeyh Muhammed Emin-i Tevfıki'nin yazdığım vechile tarikında rehberi olmak hasebiyle Emin-i müşarünileyhin tedarik eylediği el biseyi iktisa etmiş idi. Ahmed Efendi'ye, Tiilib-i İrşadi'yi telkinde bulunan Şeyh Ömer Hulusi Efen di'dir.

"Kimine bin kese verdi, yok anın bir paresi" nutkundan da ayan olacağı üzere bağ, bahçe, hane, dükkan, arazi gibi emlakini hal-i hayatında veresesine terk ü teberru' ey lemiş, bunların dağdağasından azade kalmıştır. Hatta mirasen kendilerine intikal eden parayı Kilitbahir'de bulundukları zaman getirdikleri halde bunu da hibe eyle miştir. 1 277/( 1 860) senesinde çille-i tarikat ve seyr ü süluk tamam olup, Şeyh Hüseyin Hakki Efendi'den müstahlef olmuştur. İntisabı tarihi olan 1 262/( 1 846) tarihinden 1 277/( 1 860) tarihine kadar on beş sene güzer eylemiştir.

Yirmi bir sene Balıkesir, Ka rabiga, Çardak, Lapseki, Çanakkale, Bayramiç, Kumkale, Babakale, Edremit havali sinde ve Gelibolu şibh-i ceziresinde ha-husus Kilitbahir'de icra-yı reşadet eyleyerek 1 298/( 1 88 1 ) senesinde dar-ı cemale intikal eylemiştir. Müddet-i ömürleri altmış üç senedir. Kilitbahir'de inziva ettiler. Türbeleri oradadır. Talib-i lrşadi'nin bakıyye-i ömürlerini inziva, halvet, riyazet, irşad ile geçirdikle ri menkuldür. Tarih-i rıhletlerini müş'ir manzume-i atiye tercüme-i halinden bahs olunacak olan Şeyh Hüsni Efendi tarafından söylenmiştir.

Durma gel ey murt-ı dil suzan-ı firkatdir bu sal Ah idüp uşşak düşdü çüıı bu firka.tle me"11 Riih-ı uşşak içre bir şeyhu'l-kerlm gitdi firak Cümle uşşak ag/adı zira budur siihib-kemôl Kalmadı gitdikçe bu faııl cihanda ehl-i dil Cümle uşşak eşk-i çeşmiıı eyledi biiraıı misal 'lrcii' emriyle şeyhim eyledi azm-i beka Vuslat-ı caııana irdi gitdi ol siihib-cemôl Söyledi cevherle tı1rlhini Hüsni kemteri Göçdü çün Şiih Tiilib-i lrşôdl kıldı aşk Hak visal* ( JL,., J J> <.S..llJ (.,S.) Ll.) ..,.JU:. ol.!. .J_r.- <.SŞ) = 1 298 Tarihe ait olan beytinde vezin yoktur. Ebced hesabına uysun diye fazla husule getirilmiş.

İrşadiyye-i Uşşakıyye: Talib-i lrşadi hazretlerinin peyrevanı, tariklerini şuabat-ı Uşşakıyye'den bir kol ve müşarünileyhi müceddid addetmişlerdir. Talib-i lrşadi yedi sene dağlarda bulundukça sa çı sakalı uzamış olduğundan bu halde şeyhinin huzuruna avdet etmişti. Onun eserine te bean İrş3diler saçlarını kesmezler, kıvırıp sarığın üstünden arakiyyenin arasına sokarlar. Sakallarını da fazlaca uzatırlar. Bu kıyafetleri nazara pek hoş gelir. Derviş neşvesi verir. Talib-i İrşadi'nin güzel söylenmiş nutukları vardır. Divan teşkil edecek kadar zengindir.

Eslr-i nefs olup kaldım yetiş imdadıma pirim Yem-i isyana pek daldım yetiş imdadıma pirim Tutuldum damına nilçdr ararken vuslat-ı dildilr Bütün gün haletim bed-kiir yetiş imdadıma pirim Hazret-i Şeyh AbdullAh SalAhacldin-i UşşAki 493 Garibim dar-ı gurbeule yanarım rulr-ı firkatda Koma zmdan,ı hicreule yetiş imdadıma prrim İderim senden istimdiıd harabnn kıl beni ablid Garibim olmuşum berbôd yetiş imdadıma pirim Sana bende olan derviş kalır mı bunda hiç dil,nş Sana ancak seza bu iş yetiş imdiıdnna pmm Ki sensin pir,i Uşşakı şaralJ,ı vahdete sala Gönüller derdi tiryaki yetiş imdiıdıma pmm Sen oldun derdine dennan bu İrşô.di'nin ey canan Visalinle gönül şadan yetiş imdiıdıma pmm * * * Nakd,i cam hare idüp bazaM aşkı1a ey gönül Al ene'l,Hak sırrını bir daM aşkda.

ey gönül Bülbül,i şeyda gibi kıl zaM efz.Un her seher Zevk,ı Baki ile ol gül,zaM aşkda. ey gönül VuslaH yara irişmezsen eğer na,pu/ıtesin Yar-ı hicrile kebab ol ru1M aşkda. ey gönül Ben sana oldum enls gel sen de ol hem,dem bana Mahremimsin sen benim esraM aşkda. ey gönül Ba'd,ez,in İrşadi'nin gel nushunu eyle kabUl Sadık isen sadık ol d"ıdiiM aşkda. ey gönül * * * Cünn ü isyan oldu karım ruz u şeb Ya Rab meded Firkatinle ah u zannı ruz u şeb Ya Rab meded Çaresiz düşdüm firakın narına firkatdayım Nô.r-ı hasretle yanarım ruz u şeb Yô.

Rab meded Ömrümüz kutah olup geçmekdedir hicrô.n ile Bilmezem leyi ü nehô.rım ruz u şeb Yô. Rab meded Eyle tevfikın refik İrşadi dciz bendene Vuslatın dilde ararım ruz u şeb Ya Rab meded * * * Ne güzel yar ile halvet ne güzel Ne güzel dost ile ülfet ne güzel Seni ô.gah ider her demde dahi O deme sıdk u sadalw.t.

ne güzel Seni sen bildin ise sende yakın Güzelin hüsnünü ru'yet ne güzel ôzan aymna ö:ı::ünden o şehiıı Gönül içre ana vuslat ne güzel Arayup girdi erenler yoluna Tcilib-i ·İrşadi'ye devlet ne güzel * * * Fazl u kudret zahir oldu gel berü seyran seniıı Kenz-i 1nahfı çün bilindi adem-i devrfüı senin Kainata kıl nazar kiın görünen gören nedir Gün görür bu cümle alem can ile canan senin Halk buyurdu alemi ketm-i ademden ol Huda Zahiren katresin amma 1na'nide ummfüı senin Bağ u bustan nergis ü gül genc-i ra'na hüsn-i dil Hftr u gılman nftr-ı Rıdvan ni'met-i Rahman senin Mısr-ı kalbe nazır oldur 1nanzarısın alemin Anıniçün didi 'leWJk' ey dedem sultan senin * * * Canım ver sevdigin canfüıa sen Can olur cisminde cananın senin İster isen vuslat-ı Mevla'yı sen Aşk-ı Hak' da 1nahv ola canın senin * * *