Şeyh Ömerü'l-Fuâdi

Hayatı ve irşad çevresi

Şeyh Ömerü'l-Fuâdi

Menba-ı fazl-ı Hadi bir zar-ı all-kadr olup, hamil-i esrar-ı Hz. Pir bir şeyh-i me ali-semir idi. Cenab-ı Plr'in küçük yaşta iken nazar-ı feyz-eserine mazhar olmuş ve in tikalinde vakıa sinni kemale gelmemiş idi. Fakat o nazarın te'slri onda küçük yaşın da ru-nüma olmağa başladı. Ba'dehu Şeyh Muhyiddln Efendi tarafından tesllk ve İr şad vaki' olup, nail-i hilafet olarak silsile-i zerrln-i Şa'banlyyye'nin bir rükn-i a'zamı olmuştur. Tercüme-i hallerini tafsllen beyan eder bir esere dest-res olamadım. Muhyiddln Efendi'den sonra Asitane-i Hz.

Plr'de seccade-nişln-i reşadet olup, otuzüç sene neşr-i feyz-i tarikat buyurdular. İrtihalleri 1 046/( 1636-37 ) senesine musadif olup, Asitane-i Hz. Plr'de defln-i hak-i irfandır. Ala-rivayetin Hz. Plr'in mufassal bir menakıb-namesini yazmış; bir de muhtasa rını silk-i tahrire çekmiştir. Bu ikincisi 1 293/( 1 876) senesinde Kastamonu'da tab' olunmuştur. Türbe-name'si de vardır ki, mezkur esere lahikadır.

Bunlardan başka, Tercüme-i Mi'yaru't-Tarika, Vakıat, Risile-i Tevhidiyye, müretteb Divan, Bülbüliyye, Mus lihu'n-Nefs, Pend-nime, Ta'rifat, İlm-i Nahv, Risale-i Dürriyye, Makale-i Ferdiy ye, Risale-i Virdiyye, Tevsikıyye, Sadefiyye, Şevkıyye fi Hakkı'd-Devrani's-Sufiy ye, Şerhu Risile-i Zenbili Ali Efendi fi Hakkı Devrani's-Sufiyye, Risale-i Devran, Ravzitu'l-Ulema, Menakıb-ı Şa'baniyye, Levayıhu'l-Envar, Şerhu Vird-i Settir-ı Halvetiyye, Gül-abiyye, Aseliyye, Silsile-name, Müsellesat cümle-i asarındandır. Derece-i irfanı eserlerinden anlaşılır.

Asar-ı manzumesinden: Gitdi cismim geldi bir can yerine Gitdi canım geldi canan yerine Ö lmeden canana ciimn tıinneyen Bulmayup derdine dennan yerine Sırr-ı canı tıü fedasın anla kim Duymayan bu razı her aıı yerine Iyd-i vaslıııa Fıuidi irişüp Virdi canın bunda kurban yerine * * * Hz.

Şa'bii.n-ı Veli'nin Ecell-i Hulefii.sı 19 Ne safadır ulema Wlib,i irfan olsa Mürşidi dahi anın kltmil,i insan olsa Söylese keşfi hakayıkdan olup hali kavi Mahzen,i ilm,i ledün olsa vü sultan olsa Zerre,veş gösterüben ma'nide şems olsa heınan 'Zô.hiri katre olup bdtını umınii n olsa Vannayın nakıs u nadan yanına tiilibler Dervişi nakıs ider mürşidi nadan olsa Feyz,i Rahıniinl ile kltmü olurdu tiilib Ey Fuddi mürşidi ınazhaH Rahınan olsa* *** Ey tfilib,i irfan,ı kesretde koına cim Bülbül gibi ol daim vahdet gülü hayranı Meclfi,yı dil ü canı pak eyle alfiıkdan Ta ide tecelli bir hfilet,i rUlıô.nl* Halile keıniilile tahsu,i fenô.

eyle Baki olup ol sende üm,i ledüımün sultam* Mefhum,ı aınayı bil a'ıniilini terk eyle Fehm eyle şuhUduyla el,aıı ke,ına,kftm* Esrar,ı kemfil,j Hak göründü Fuddi 'de Feyyfiz,ı ezel virdi çüıı neş' e,i Rahıniinl *** Gidemezsin reh,i cCiııfiııa bensiz Varırsın hazretine llk sensiz Dile mahsus olan kati niderler Ki hal ehli anı söyler dehensiz Resen ile irişdi dara Mansur Hüviyyet ehli irişir resensiz ıo Sefine·i Evliya.

Dile yasuf gamından olma hali Ki Ya'kab'un evi olmaz hazansız Bu dem rllhuyla nefsi ile hem-dem Fuadi arif olmaz can bedensiz ** * Bir katre-i n<lçizim benden görünür umman Bir zerre·i bi-haddim şems anda olur pinhan Bagban olarak girdim bir gül-şen ü bustana Duynuıdı beni hergiz ne gül-şen ü (ne) bustan Ser hadd- i hakikat.da canım bulalı vahdet Ol berzah·i ekberdir illa ne bana meydan Kesret yüzU fark itdi ma'ştlkla uşşakı Vahdet anı cem itdi mahv oldu kamu a'yan Kalbine Fuadi'nin yar eyledi çok ikram Bu dergeh-i a'l&la canı olal.ı milınwn *** Zikr-i Hak'da Hu'ya girmek isteyen Salik olsun Halveti erkanına Hu ile WıUıa irmek isteyen Malik olsun Halveti irfanma ** * Ben bela sahrasının Mecnun' uyum el bi-haber Leyli'yi Mevla' ya tebdil eyledim el bi-haber *** Görmek istersen eğer ilm ü kemalin halini Kendi ayineni sô.f eyle Fuadi her zanu1n4 * ** Ub:- ._;..!.JI 4lb- uİ.A:ıl .r-&- .r-1 i.c ..u ı.P\:...İ ı:ı \S'" ..L;&.

. 4. Buradırki "zamıi.n" kelimesi, vezne uyması için "An" kelimesi yerine tarafımızdan konulmuştur. ( H ) Hz. Şa'ban-ı Veli'nin Ecell-i Hulefası 21 ru\r ı c.Pl.A lt µ4 y l 5 .r-=l-lı YJ r-J r. YJ Farisi manzumesi: ;:, )! .Jb.- J .:.ıl.:...J ) ;:, ;:, )! .:.ı l.>-) )! ıfi_ l.A,.p J 1 ,y .:.ı b.- /' ...,_1. L+I .:.ı 1 )! ::.y. .:.ı ü ..L..) .:.ı t>.- rl..!.. .:.ı ft" ...,_1. 1) J J yl ;:, )! .)Ü ..L.. ) 1) .r't>-1 r" *** Sığın Allah ' a derviş hile-i şeytana aldanma İrı&lı münkirin mekr-i Hudil' dır aslı var sanına ** * Hankiüı-ı dehr içinde arif-i ehl-i fenô.

İrişir gerçi Fıuidi kamil amma binde bir ** * Nutuk: Halvetller bülbül-i irfan olur Viisıl-ı gül-zflr olur hayran olur Aşk şarabın nUş idüp seyran olur Saki olur Halveti devranına 5. Otururken aşka bir göz gezdirdim, üstadımın aşktan daha eski olduğunu gördüm. Ya Rabbi! Ben de aşkla yardımına sarıldım. Kolaylaştır bana Rabbim, zorlaştırma! Hayırla sonuna erdir. (H) 6. Tamamı okunamadığından tercüme edilmemiştir.

(H) Halvetller halvetinde can bulur Can il.e hıdmet iden canan bulur Sıdk ile hıdmet iden sultan olur Han olur hem Halveti divanına Anların Şa'blln Efendi'dir gülü Aşk ile hıdmet idendir bülbülü Bag-ı Rahman'a açılmışdır yolu Sen dahi gir Halveti bostfımna Dikkat eyle can gözün aç kıl nazar Kalmasın cisminde canın bl-haber Rehber olsun sana bu Dem§ Ömer Yapışırsan Halveti damanına Risale-i Muslihu'n-Nefs namında bir eser-i mu'teberleri daha varmış; tesadüfen elime geçti. Mütalaa eyledim. Muhtasar Menkabet-name'ye zeyl etmiştir. Bunda yaz dığı bir makaleyi aynen nakl ediyorum: Layiha: i _,,.

Jl.ü ....Ul .:ı lA.:.- .:_Ş'J J yljz..;.\ı4 ..:..r' L. ..:.. r' J ylZ)\'4 ..:..li L. ..:..li ) c:""J .y J . yÜ.lJ c:"" )IJ I )J . y\JaJ- 1 j.,..i J \ı İ y. J . ylI J \ı . . y\.;J)".>\ı I J p\ı 4) .>ls> J . yl.l;,- \ı4 )JI J _rl\ı 4) c:"" J • y\:6:'.JI J 4.:..-ll J'i,,ı.ı .:ııi .y J . yl_,::! 1 )1 .:.ill i ....U ..LJ-I J . yl.A_,Jl y.yJI .:.ill i .ill i ._M. yl.fllJ yÜ.1 ,:r> .J J ı} r...w ı ıs, ı} r ı.r.-\ııJ r \ı1 J_,.,;..> J!J ..,.,1.:> \ı1J . ..,., 1 j\ı1 t_b J .:ıt...j Jl ..,., ı .:ı1_p _r.:l lı Cl JJ\r ı J _,>-.> J!J y 1 .W 1J J l_;Jl J\; J l..r-) r 'Jl .y ..:.ı\.:.:..;J l Jb- J!J .

y1 ) 1J .r.AJI "lJ J \ı1 t: ..:.ı1..U1 ı} J . y 'J J J.JS ">\ı .:_oj }..:J I J .:ı)..L,..1 1 t: ..:.ıu...J I ı} 1J ..::.ou...J l ....i.4...&1 1..:.ıl..J.-;JI J ..:.ı1..U1 l.il l ö')l...J l J . yJ\ı ıJ Jl...&ı \ıı J JİJ "l,,i..:>\ı1J .> 'J J\ı1J J"\'ı ..? J . yli.) \ı1 JL.. J .Jll ı.> r L. ...,_,. ,y- _r.- 1) 1 ..L..-. ..? yl:lJI Jı-İ .y 7 . y \ı1 J yly. \ı1 ....U ..l...:i- 1 J y\ı1 J 7. Ben söyleceğimi söyledim, yazacağımı yazdım ve bildim ki, Allah taala hakikat ve doğru olanı en iyi bilend ir. Dönülecek, sığınılacak ve gidilecek yer, ancak O'nun katıdır.

Kim kitap ve sünnetin delil leriyle, şeriat ve tarikatla, içinde hiçbir şüphe bulunmadan marifet ve hikmetle O'na dönerse, Me- Hz. Şa'ban-ı Veli'nin Ecell-i Hulefüsı 23 ŞEYH KALBİ EFENDİ Hulasa-i kelam Ömerü'l-Fuadi zamanının bi-hakkın feridi idi. Kalbi isminde bir mahdumları olup, onun da asar-ı manzumesi vardır. Asitane-i aliyyede yerlerine lsmail-i Kudsi Efendi seccade-nişin olup, neşr-i feyz etmiştir. lik-i Aziz olan Allah'ın lutfuyla en güzel yer ve ecirler o kişinin olur. Melik, Rahim ve Tevvab olan Allah'a hamd olsun.

Kişinin gençlik çağından başlayıp, dostlarına ve akrabalarına veda ettiği zama nına; cismi ve bedeniyle kabre ve toprak altına girinceye; azab ve firak ateşinin yaktığı elemlerden kunuluncaya; yeniden dirilme ve haşr gününde ruhların arifler ve salihlerle hiçbir hüzün ve hicabın olmadığı sıfat cennetine girinceye; asfiya ve evliya ile basiret sahiplerinin bulunduğu zat cennetine girinceye kadar sürecek olan bu hamd A llah'a mahsustur. Zatı itibariyle salat, sıfatları itibariyle selam, Allah'tan başkasını sevmekten uzak olan Hz. Muham· med (aleyhi's-selam)'a; onun aline, evladına ve ashabına olsun.

Velhasıl hamd, bütün kapıların müfettihi ve bütün sebeplerin müsebbibi Allah'adır. ( H ) ŞUABAT-1 ŞA'BANiYYE Esas i'tibarıyla dörttür: Karabaşiyye, Nasuhiyye, Çerkeşiyye, Bekriyye. Bunların her birinden müteaddit şu'beler ayrıldığından Tarik-ı Şa'bani kesirü'ş şuabat bir minhac-ı sedattır. Haliliyye, İbrahimiyye, Kemaliyye, Hafniyye, Semaniyye, Ticaniyye, Dırdı riyye, Halvetiyye-i Feyziyye füruattır. Her biri hakkında beyan-ı hale şüru' ediyorum. KARABAŞİYYE Karabaş-ı Veli hazretlerine mensubtur. Silsile-i tarikatları ber-vech-i atidir: Hz. Pir Şa'ban-ı Veli (Kuddise sırrUhu'l-cel'i).

Sene-i rıhleti: 976/( 1568-69 ). Şeyh Muhyiddin-i Kastamoni (Kuddise sırrUhu), 1013/(1604-05). Şeyh Ömerü'l-Fuadi (Kuddise sırrUhu), 1046/(1636-37 ). Müddet-i meşihatı 33 sene. Şeyh İsmfill- i Çorumi (Kuddise sırrilhu), 1057/(1647). Şam'da Hz. Bilal-i Ha beşi türbesi civarında medrun ve rahmet-i Hakk'a makrundur. Müddet-i me şihatı 11 sene. Şeyh Mustafa Muslihuddin-i Kastamoni (Kuddise sırrilhu), 1073/(1662-63 ). Müddet-i meşihatı 16 sene. KARABAŞ-! VELI - Hz. Şeyh Alaeddin Ali eş-şehir Ali el-Atvel Karabaş-ı Veli (Kuddise sırrUhu'l celi). Beyne'l-meşayıh, "Ali el-Atvel ve Karabaş-ı Veli" diye meşhı1rdur.

Asitane-i Nasuhi'de, "Alaeddin-i Evvel" diye yad olunur. 1020 sene-i hicriyyesi evail-i Muhar rem'inde (Mart 1611) Arapkir'de zinet-saz-ı alem-i şuhud olmuşlardır. Tahsil-i ibtidfüyi Arapkir'de görüp, ba'dehu Dersaadet'e gelerek Fatih Medrese lerinin birinde ikametle makasıd-ı ulumu tahsile başlamıştır. Bir eserde müşarüniley hin Ankara'da tahsilde bulunduğunu okudum. /1 3/ Bu eserde mezkı1rdur ki, Karabaş-ı Veli Ankara'da bulunduğu müddetçe Hz. Bayram-ı Veli Türbesi'ne gider; burada derse bakarmış. Bir gün nasılsa uyuyakalmış. A lem-i menamda Cenab-ı Risalet-penah (salla 'IUlhu aleyhi ve sellem) efendimizi görür.

Taraf-ı celil-i Nebevi'den Bayram-ı Veli'ye şeref-vaki' olan emr ü işaret üzerine Bay ram-ı Veli buna iki satır kitap okutmuş. Bundan sonra hakayık u dekayık kendilerin de yüz göstermeye başlamıştır. Ahmed-i Buhar! Dergahı şeyhi Ali Fakri Efendi hazretleri, Ömerü'l-Fuadi haz retlerinin bir eserinden naklen beyan buyurduklarına göre, Karabaş-ı Veli'nin Anka ra'da Hz. Bayram-ı Veli Çile-hanesi'nde halvet-güzin olduğu ve hatta galebe-i hal ile kafasını duvarlara vurarak akan kanların duvarlarda izleri kaldığı mervidir.

(Kaılde sa'IUlhu sırrahu) Ankara'da halaka-i tedrisinde bulunduğu zat ehl-i keşf olduğundan, bu hale agah olduğunu Karabaş-ı Veli'ye bi'l-beyan kendisine izin vermiştir. Ba'dehu tarik-ı tasavvufa meyl hasıl olmakla Kastaınonu'ya azimetle asitane-i Hz. Pir'de seccade-ni şin olan lsmail-i Çorumi hazretlerinin zir-i terbiye-i reşadetlerine girip az vakitte pek çok maarif-i ilahiyye tahsil ettiler. Bir aralık mürşid-i mükerreminin emriyle Çankı rı'ya giderek müsterşidin beyninde tehaddüs eden mesfül-i sGfiyyeyi hail ü fasl eyle diler.

Ba'dehu şeyhinin alem-i cemale intikaliyle yerlerine mahdumları Şeyh Musli huddin Mustafa Efendi 8 post-nişin olmakla müşarünileyhten tekmil-i süluk eyledi ler. 1080/(1669-70) senesinde Dersaadet'e geldiler. Ü sküdar'da Muhammed Paşa Cami'-i şerifinde ihtiyar-ı uzlet buyurdular. O aralık Ü sküdar'da Atik Valide Sultan Cami'-i şerifi ittisalindeki zaviyenin meşihatı ibram-ı külli ile kendilerine teklif edil mekle kabGI buyurmı· ' .. ,iır. Burada beş sene irşad-ı nas ile meşgul olup şöhret-i aliyyeleri şayi' buldukça müş takin ma'rifet-i Hz. Şeyh'in meclis-i enverlerine can atmaya başladılar. 8. 29.

sahifede tafsilat vardır.